เกี่ยวกับ ความรู้ผลตรวจสุขภาพ
ค่า CK (CPK) สูงในผลเลือด เกิดจากอะไร อันตรายไหม เกี่ยวกับยาลดไขมันหรือเปล่า
คำตอบสั้น: CK หรือ CPK (ครีเอทีนไคเนส) คือเอนไซม์ที่อยู่ในกล้ามเนื้อลาย หัวใจ และสมองเป็นหลัก ค่า CK สูงส่วนใหญ่บอกว่ากล้ามเนื้อถูกกระทบหรือบาดเจ็บ ซึ่งเกิดได้ทั้งจากเรื่องธรรมดา เช่น ออกกำลังกายหนัก ฉีดยาเข้ากล้าม ล้มกระแทก และจากเรื่องที่ต้องดูแลต่อ เช่น ยาบางชนิดรวมถึงยาลดไขมันกลุ่มสแตติน ไทรอยด์ผิดปกติ โรคกล้ามเนื้อ หรือภาวะกล้ามเนื้อสลาย (rhabdomyolysis) ค่าที่สูงจึงต้องแปลผลคู่กับอาการ แนวทางไทย พ.ศ. 2567 ระบุว่าถ้าปวดหรืออ่อนแรงร่วมกับ CK สูงเกิน 10 เท่าของค่าปกติสูงสุด อาจเข้าข่ายกล้ามเนื้อสลาย ซึ่งแพทย์ต้องดูแลทันที
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- MedlinePlus ระบุว่า CK อยู่ในกล้ามเนื้อลาย หัวใจ และสมองเป็นหลัก ค่าที่สูงมากส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อลาย
- สาเหตุที่พบในชีวิตประจำวัน: ออกกำลังกายหนัก ฉีดยาเข้ากล้าม กล้ามเนื้อบาดเจ็บ เพิ่งผ่าตัด แอลกอฮอล์ และยาบางชนิด เช่น สแตติน ไฟเบรต สเตียรอยด์
- ค่าปกติของแต่ละห้องแล็บต่างกัน ให้ดูช่วงอ้างอิงในใบผลของโรงพยาบาลที่ตรวจ
- แนวทางไทย พ.ศ. 2567: ปวดหรืออ่อนแรงร่วมกับ CK สูงเกิน 10 เท่าของค่าปกติสูงสุด อาจเป็นกล้ามเนื้อสลาย ต้องไปพบแพทย์ทันที แพทย์เป็นผู้ตัดสินเรื่องหยุดยา ผู้ป่วยห้ามหยุดหรือลดยาเอง
- งานรวม 19 การทดลอง (วารสาร Lancet ปี 2022) พบว่าสแตตินเพิ่มค่า CK น้อยมาก และอาการปวดกล้ามเนื้อมากกว่า 90% ที่ผู้ใช้ยารายงานไม่ได้เกิดจากยา
CK หรือ CPK คืออะไร ตรวจเพื่ออะไร
CK (creatine kinase) หรือ CPK (creatine phosphokinase) คือเอนไซม์ชนิดหนึ่งในร่างกาย MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ อธิบายว่าเอนไซม์นี้พบมากในหัวใจ สมอง และกล้ามเนื้อลาย เมื่อกล้ามเนื้อเสียหาย CK จะรั่วออกมาในเลือด ค่าที่ตรวจได้จึงสูงขึ้น
นิยามคำที่เกี่ยวข้อง
- กล้ามเนื้อลาย คือกล้ามเนื้อที่เราสั่งให้ขยับได้ เช่น กล้ามเนื้อแขน ขา หลัง
- ภาวะกล้ามเนื้อสลาย (rhabdomyolysis) คือภาวะที่เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อแตกสลายจนสารในกล้ามเนื้อออกมาในเลือดจำนวนมาก และทำร้ายไตได้
- ไมโอโกลบิน (myoglobin) คือโปรตีนในกล้ามเนื้อที่ออกมาในเลือดเมื่อกล้ามเนื้อเสียหาย MedlinePlus ระบุว่าสารนี้ถูกกรองผ่านไตและอาจทำลายเซลล์ไต
MedlinePlus ระบุว่าแพทย์ใช้การตรวจ CK เพื่อดูว่ากล้ามเนื้อเสียหายหรือไม่และมากเพียงใด ใช้ค้นหาโรคกล้ามเนื้ออักเสบและโรคกล้ามเนื้ออื่น ๆ และใช้ช่วยวินิจฉัยหัวใจวายได้ แต่ MedlinePlus ระบุว่าในกรณีส่วนใหญ่ แพทย์ใช้การตรวจอื่นแทนหรือร่วมด้วยในการวินิจฉัยหัวใจวาย สำหรับคนที่กินยาลดไขมัน แนวทางไทยให้ตรวจเอนไซม์กล้ามเนื้อเมื่อมีอาการปวดกล้ามเนื้อ ปวดเมื่อย หรือตะคริวบ่อย
ค่า CK ปกติเท่าไร
ค่าปกติขึ้นกับห้องแล็บที่ตรวจ ให้ดูช่วงอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ข้างตัวเลขในใบผล MedlinePlus ยกตัวอย่างค่าปกติของ CK รวมไว้ที่ 10–120 ไมโครกรัมต่อลิตร แต่ระบุชัดว่าค่าปกติต่างกันได้ระหว่างห้องแล็บ เพราะใช้วิธีวัดและหน่วยต่างกัน
ข้อควรรู้เวลาอ่านผล
- ตัวอักษร H ข้างตัวเลขหมายถึงสูงกว่าช่วงอ้างอิงของแล็บนั้น ไม่ได้แปลว่าอันตรายเสมอไป
- แนวทางไทยใช้หลัก "กี่เท่าของค่าปกติสูงสุด" ในการตัดสินใจ เช่น CK สูงเกิน 10 เท่าของค่าปกติสูงสุดร่วมกับมีอาการ จึงต้องดูทั้งตัวเลขและอาการพร้อมกัน
- ถ้าเคยตรวจหลายครั้ง ให้นำผลเก่ามาด้วย เพราะแนวโน้มขึ้นหรือลงช่วยแพทย์แปลผลได้ดีกว่าค่าเดียว
หลักการอ่านใบผลเลือดค่าอื่น ๆ อ่านได้ที่ อ่านใบผลเลือดอย่างไรไม่ให้ตกใจเกินเหตุ และ อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปีด้วยตัวเอง
ค่า CK สูงเกิดจากอะไรได้บ้าง
สาเหตุที่พบบ่อยคือกล้ามเนื้อลายถูกกระทบ MedlinePlus แบ่งสาเหตุไว้เป็นกลุ่ม ดังนี้
เรื่องในชีวิตประจำวันที่ทำให้ CK สูงได้
- ออกกำลังกายหนัก โดยเฉพาะเมื่อหักโหมผิดจากที่เคย
- ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ
- กล้ามเนื้อบาดเจ็บ ล้มกระแทก หรืออุบัติเหตุ
- เพิ่งผ่าตัด หรือเพิ่งสวนหัวใจ
- ดื่มแอลกอฮอล์
ยาที่ทำให้ค่า CK สูงได้ (ตามรายการของ MedlinePlus ซึ่งระบุว่ายังไม่ครบทุกตัว)
- ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน
- ยาลดไขมันกลุ่มไฟเบรต
- ยาสเตียรอยด์ เช่น เดกซาเมทาโซน
- ยาฆ่าเชื้อราแอมโฟเทอริซินบี และยาระงับความรู้สึกบางชนิด
โรคที่ทำให้ CK สูง
- โรคกล้ามเนื้อ เช่น กล้ามเนื้ออักเสบ กล้ามเนื้อเสื่อมจากพันธุกรรม และภาวะกล้ามเนื้อสลาย
- ไทรอยด์ทำงานต่ำ และไทรอยด์ทำงานเกิน
- หัวใจวาย กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ
- สมองบาดเจ็บ หลอดเลือดสมอง ชัก และไฟฟ้าช็อต
ไทรอยด์ต่ำเป็นสาเหตุหนึ่งที่คนมักนึกไม่ถึง
กินยาลดไขมันแล้ว CK สูง ต้องหยุดยาไหม
ห้ามหยุดยาเอง ให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน แนวทางเวชปฏิบัติการบำบัดภาวะไขมันผิดปกติในเลือดฯ พ.ศ. 2567 ของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทยฯ วางหลักไว้ให้แพทย์ดังนี้
- ถ้ามีอาการปวดกล้ามเนื้อ ปวดเมื่อย หรือตะคริวบ่อย ควรตรวจเอนไซม์กล้ามเนื้อ แต่ให้ระลึกเสมอว่าอาการเหล่านี้และค่า CK ที่ผิดปกติ อาจไม่ได้เกิดจากสแตตินเสมอไป
- แพทย์อาจพิจารณาหยุดยาชั่วคราว สังเกตอาการ และตรวจเลือดซ้ำหลังหยุดยา 2–4 สัปดาห์ จากนั้นอาจให้ลองกลับมาใช้ยาเดิมในขนาดเดิมหรือลดลง ถ้าอาการหรือผลเลือดกลับมาผิดปกติอีก จึงบ่งว่าน่าจะเกิดจากยา
- ถ้าปวดกล้ามเนื้อหรืออ่อนแรงร่วมกับ CK สูงเกิน 10 เท่าของค่าปกติสูงสุด อาจเข้าข่ายกล้ามเนื้อสลาย แนวทางให้แพทย์หยุดสแตตินทันที และทบทวนยาอื่นที่ใช้ร่วม
ขั้นตอนเหล่านี้เป็นการตัดสินใจของแพทย์ที่ดูแล ผู้ป่วยห้ามทดลองหยุดยาเอง เพราะการหยุดยาลดไขมันเองโดยไม่จำเป็นทำให้เสียประโยชน์ในการป้องกันหัวใจและหลอดเลือดสมองตีบ ถ้ามีอาการกล้ามเนื้อระหว่างกินยา ให้โทรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแล และถ้ามีอาการในหัวข้อ "อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที" ข้างล่าง ให้ไปโรงพยาบาลทันที
ความเชื่อที่พบบ่อย: กินยาลดไขมันแล้วปวดเมื่อย ค่า CK ต้องสูงเพราะยาแน่ ๆ จริงไหม
ไม่จริงเสมอไป งานรวมข้อมูลรายบุคคลจาก 19 การทดลองแบบสุ่มปกปิดสองทาง 123,940 คน ของกลุ่มผู้วิจัย Cholesterol Treatment Trialists ตีพิมพ์ในวารสาร Lancet ปี 2022 พบว่า
- ผู้ที่ได้สแตตินรายงานปวดหรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อ 27.1% ใกล้เคียงกับผู้ที่ได้ยาหลอก 26.6%
- ผู้วิจัยสรุปว่ามากกว่า 90% ของอาการกล้ามเนื้อที่ผู้ใช้สแตตินรายงาน ไม่ได้เกิดจากยา
- สแตตินเพิ่มค่ามัธยฐานของ CK เพียงราว 0.02 เท่าของค่าปกติสูงสุด ซึ่งผู้วิจัยระบุว่าไม่มีความสำคัญทางคลินิก
ข้อมูลนี้ไม่ได้แปลว่าสแตตินไม่เคยทำให้กล้ามเนื้อมีปัญหา MedlinePlus ยังจัดสแตตินอยู่ในรายการยาที่ทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้อสลายได้ และแนวทางไทยระบุว่าภาวะนี้พบน้อยแต่รุนแรง จึงต้องเฝ้าติดตาม สิ่งที่ข้อมูลนี้บอกคือ อย่าสรุปเอง ให้แพทย์ดูทั้งอาการ ค่า CK และสาเหตุอื่น เช่น การออกกำลังกายหนักหรือไทรอยด์
อีกความเชื่อหนึ่งคือ "CK สูงแปลว่าหัวใจวาย" MedlinePlus ระบุว่าค่าที่สูงส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อลาย และในกรณีส่วนใหญ่ การวินิจฉัยหัวใจวายใช้การตรวจอื่นแทนหรือร่วมด้วย ค่า CK สูงเพียงอย่างเดียวโดยไม่มีอาการทางหัวใจจึงไม่ได้แปลว่าหัวใจวาย
ก่อนเจาะเลือดตรวจ CK ต้องเตรียมตัวอย่างไร
ส่วนใหญ่ไม่ต้องเตรียมตัวพิเศษ MedlinePlus ระบุว่าการตรวจ CK ส่วนใหญ่ไม่ต้องเตรียมตัวพิเศษ แต่ควรบอกแพทย์เรื่องต่อไปนี้ เพราะมีผลกับค่าที่ได้
- ยาทุกตัวที่กินอยู่
- เพิ่งออกกำลังกายหนัก ยกของหนัก หรือทำงานใช้แรงมากในช่วงก่อนตรวจ
- เพิ่งฉีดยาเข้ากล้าม เพิ่งผ่าตัด หรือเพิ่งล้มกระแทก
- ดื่มแอลกอฮอล์
ถ้าเพิ่งออกกำลังกายหนักแล้วผลออกมาสูง แพทย์อาจนัดตรวจซ้ำหลังพัก ให้ถามแพทย์ว่าควรงดออกกำลังกายหนักกี่วันก่อนตรวจครั้งถัดไป ส่วนวิธีเริ่มออกกำลังกายอย่างค่อยเป็นค่อยไปอ่านได้ที่ ออกกำลังกายในวัย 50 ปีขึ้นไป
อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
ภาวะกล้ามเนื้อสลายทำให้ไตวายเฉียบพลันได้ MedlinePlus ระบุว่าการได้รับการรักษาเร็วช่วยลดโอกาสไตเสียหายถาวร อาการที่ MedlinePlus ระบุไว้ได้แก่ ปัสสาวะสีเข้ม สีแดง หรือสีคล้ายน้ำโคลา ปัสสาวะออกน้อยลง กล้ามเนื้ออ่อนแรง ปวดตึงหรือกดเจ็บ
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- ปัสสาวะสีน้ำตาลเข้ม สีแดง หรือสีคล้ายน้ำโคลา
- ปัสสาวะออกน้อยลงมากหรือไม่ออก
- กล้ามเนื้ออ่อนแรงมากจนลุกเดินหรือยกแขนลำบาก
- ปวด ตึง หรือกดเจ็บกล้ามเนื้อมากผิดปกติ
- เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก
ไปพบแพทย์ก่อนวันนัด (ไม่ต้องรอนัดถัดไป) ถ้า
- ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อทั่วตัวโดยไม่ได้ออกแรงหนักมาก่อน
- เพิ่งเริ่มยาใหม่หรือเปลี่ยนขนาดยาลดไขมัน แล้วมีปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ (ถ้าอ่อนแรงมากหรือปัสสาวะสีผิดปกติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีตามรายการข้างบน)
MedlinePlus แนะนำให้ดื่มน้ำมากพอหลังออกกำลังกายหนักเพื่อลดโอกาสเกิดภาวะนี้ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ ให้ทำตามแพทย์)
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ค่า CK หรือ CPK คืออะไร
CK หรือ CPK คือเอนไซม์ที่อยู่ในกล้ามเนื้อลาย หัวใจ และสมอง เมื่อกล้ามเนื้อเสียหาย เอนไซม์จะรั่วออกมาในเลือด ค่าที่ตรวจได้จึงสูงขึ้น
ค่า CK สูงเกิดจากอะไร
MedlinePlus ระบุว่าส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อลายถูกกระทบ เช่น ออกกำลังกายหนัก ฉีดยาเข้ากล้าม บาดเจ็บ ผ่าตัด แอลกอฮอล์ ยาบางชนิด เช่น สแตติน รวมถึงไทรอยด์ผิดปกติและโรคกล้ามเนื้อ
กินยาลดไขมันแล้วค่า CK สูง ต้องหยุดยาไหม
ห้ามหยุดยาเอง แนวทางไทย พ.ศ. 2567 ให้แพทย์ประเมินอาการร่วมด้วย ถ้าปวดหรืออ่อนแรงร่วมกับ CK สูงเกิน 10 เท่าของค่าปกติสูงสุด อาจเป็นกล้ามเนื้อสลาย ต้องไปพบแพทย์ทันที แพทย์เป็นผู้ตัดสินเรื่องหยุดหรือปรับยา
ออกกำลังกายก่อนตรวจเลือดทำให้ CK สูงไหม
ได้ MedlinePlus ระบุว่าการออกกำลังกายหนักมีผลต่อค่า CK ควรบอกแพทย์ถ้าเพิ่งออกแรงหนัก และถามแพทย์ว่าควรงดกี่วันก่อนตรวจซ้ำ
CK สูงแบบไหนอันตราย
ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ ปัสสาวะสีเข้มคล้ายน้ำโคลา ปัสสาวะออกน้อยลงมาก หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงมาก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 เพราะอาจเป็นภาวะกล้ามเนื้อสลายที่ทำให้ไตวายได้
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Creatine phosphokinase testMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- RhabdomyolysisMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- แนวทางเวชปฏิบัติการบำบัดภาวะไขมันผิดปกติในเลือดเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด พ.ศ. 2567ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทยฯ
- Effect of statin therapy on muscle symptoms: an individual participant data meta-analysis of large-scale, randomised, double-blind trialsCholesterol Treatment Trialists' Collaboration, Lancet 2022 (PubMed)
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12
อ่านต่อ
ส่องกล้องกระเพาะอาหาร เตรียมตัวอย่างไร งดอาหารกี่ชั่วโมง เจ็บไหม
ส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (EGD) ต้องงดน้ำงดอาหารกี่ชั่วโมง กินยาประจำได้ไหม เจ็บไหม ต้องให้ยานอนหลับหรือเปล่า และอาการหลังตรวจแบบไหนต้องรีบกลับโรงพยาบาล
ผลตรวจการได้ยิน (Audiogram) ในใบตรวจสุขภาพ อ่านอย่างไร เกิน 25 เดซิเบลแปลว่าอะไร
อ่านผลตรวจสมรรถภาพการได้ยิน (audiogram) เดซิเบล ความถี่ O X เกณฑ์ 25 dB ร่องที่ 4000 Hz และ 15 dB shift ตามแนวทางกรมควบคุมโรค พร้อมวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ
ทำ MRI ต้องเตรียมตัวอย่างไร มีเหล็กดาม ขดลวด หรือเครื่องกระตุ้นหัวใจ ตรวจได้ไหม
ก่อนทำ MRI ต้องงดอาหารไหม มีเหล็กดามกระดูก ขดลวดหัวใจ เครื่องกระตุ้นหัวใจ รอยสัก ร้อยไหม ตรวจได้หรือเปล่า กลัวที่แคบทำอย่างไร ตามข้อมูล FDA และ รพ.รัฐ
เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงในผลตรวจสุขภาพ ทั้งที่ไม่ป่วย เกิดจากอะไร
เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงเกิน 11,000 ในผลตรวจสุขภาพ เกิดจากอะไรได้บ้าง บุหรี่ น้ำหนักเกิน ความเครียด ยาสเตียรอยด์ นิวโทรฟิล ลิมโฟไซต์สูง ต้องตรวจอะไรต่อ