มะระขี้นก แก้เบาหวานได้ไหม งานวิจัยในคนว่าอย่างไร

คำตอบสั้น: ไม่มีหลักฐานว่ามะระขี้นกแก้เบาหวานได้ การทบทวนของ Cochrane ปี 2012 สรุปว่ายังมีหลักฐานไม่เพียงพอ การวิเคราะห์รวมภายหลังพบน้ำตาลลดลงเล็กน้อยจากงานที่ผู้วิจัยเองจัดว่าคุณภาพต่ำ และงานวิจัยในไทยพบว่ามะระขี้นก 2,000 มก./วัน ได้ผลน้อยกว่า เมทฟอร์มิน 1,000 มก./วัน แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทย ADA ปี 2026 และ NCCIH ไม่แนะนำสมุนไพรเพื่อหวังผลลดน้ำตาล กินเป็นผักในมื้ออาหารได้ แต่ห้ามใช้แทนยา และถ้ากินแบบเข้มข้นคู่ยาเบาหวาน อาจเสี่ยงน้ำตาลต่ำ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •Cochrane ปี 2012 (4 งาน 479 คน): หลักฐานไม่เพียงพอ
• •การวิเคราะห์รวม 10 งาน (ปี 2019): HbA1c ต่างจากยาหลอก 0.26% แต่หลักฐานคุณภาพต่ำถึงต่ำมาก
• •งานในเกาหลี 12 สัปดาห์: HbA1c ไม่เปลี่ยน
• •งานในไทย 4 สัปดาห์: 2,000 มก./วัน ได้ผลน้อยกว่าเมทฟอร์มิน 1,000 มก./วัน ขนาด 500 และ 1,000 มก./วัน ไม่ลดอย่างมีนัยสำคัญ
• •ผลไม่สม่ำเสมอเพราะสูตรไม่เหมือนกัน งานเล็ก และระยะสั้น
• •MSKCC: อาจเสริมฤทธิ์อินซูลินและยาลดน้ำตาล

มะระขี้นกมีสารอะไรที่เกี่ยวกับน้ำตาล

นักวิจัยสนใจมะระขี้นกเพราะมีสารหลายกลุ่มที่ถูกศึกษาในห้องทดลอง แต่จากแหล่งที่เราตรวจ ยังไม่มีงานในคนที่ยืนยันว่าสารตัวไหนเป็นตัวออกฤทธิ์ และในปริมาณเท่าไร

นี่คือเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์มะระแต่ละยี่ห้อเทียบกันยาก บางยี่ห้อเป็นผงผลแห้ง บางยี่ห้อเป็นสารสกัด และส่วนใหญ่ไม่บอกอัตราส่วนสกัดหรือสารมาตรฐาน ข้อมูลพื้นฐานว่ามะระขี้นกคือพืชอะไร อ่านที่ มะระขี้นกคือพืชอะไร ต่างจากมะระจีนอย่างไร

งานวิจัยในคนพบอะไร ใช้ขนาดเท่าไร

การทบทวนของ Cochrane ปี 2012

รวม 4 งานทดลอง 479 คน สรุปว่ายังมีหลักฐานไม่เพียงพอเรื่องผลของมะระขี้นกในเบาหวานชนิดที่ 2 งานที่เทียบกับยาหลอกไม่พบความต่างของการคุมน้ำตาลอย่างมีนัยสำคัญ เทียบกับเมทฟอร์มินหรือ glibenclamide ก็ไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่เชื่อถือได้ ผู้วิจัยไม่ได้รวมตัวเลขเพราะสูตรมะระในแต่ละงานไม่ซ้ำกันเลย

การวิเคราะห์รวมปี 2019 และ 2024

• •ปี 2019 รวม 10 งาน 1,045 คน ระยะ 4–16 สัปดาห์ พบน้ำตาลขณะอดอาหารลดลงเฉลี่ย 0.72 มิลลิโมล/ลิตร และ HbA1c ต่างจากยาหลอก 0.26% ผู้วิจัยจัดว่าหลักฐานคุณภาพต่ำถึงต่ำมาก
• •ปี 2024 รวม 8 งาน 423 คน พบ HbA1c ลดลง 0.38% แต่ผลระหว่างงานต่างกันมาก

งานในเกาหลีปี 2020

การทดลองแบบมียาหลอก 90 คน 12 สัปดาห์ พบว่า HbA1c ไม่เปลี่ยน แม้น้ำตาลขณะอดอาหารลดลง

งานในไทย มหาวิทยาลัยนเรศวร ปี 2011

งานนี้น่าสนใจเพราะเทียบกับยาเบาหวานโดยตรง เป็นการทดลองแบบสุ่มปกปิดสองทาง 4 สัปดาห์ ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เพิ่งวินิจฉัย

• •มะระขี้นก 2,000 มก./วัน ลดค่าฟรุกโตซามีน (ค่าน้ำตาลเฉลี่ยช่วงสั้น) ได้เล็กน้อย
• •แต่ได้ผลน้อยกว่าเมทฟอร์มิน 1,000 มก./วัน
• •ขนาด 500 และ 1,000 มก./วัน ไม่ลดอย่างมีนัยสำคัญ
• •ข้อจำกัด: ระยะสั้น ไม่มีกลุ่มยาหลอก และบทคัดย่อไม่ระบุว่าเป็นผงหรือสารสกัด

ทำไมผลวิจัยมะระขี้นกยังไม่สม่ำเสมอ

เหตุผลหลักมีสี่ข้อ

1. 1สูตรไม่มาตรฐาน แต่ละงานใช้ผง น้ำคั้น หรือสารสกัดต่างกัน ปริมาณสารในแต่ละงานจึงไม่เท่ากัน
2. 2งานเล็กและระยะสั้น งานในการวิเคราะห์รวมปี 2019 ยาว 4–16 สัปดาห์ จึงไม่บอกผลระยะยาว
3. 3ความเสี่ยงอคติสูง ทั้ง Cochrane และการวิเคราะห์ปี 2019 ระบุตรงกัน
4. 4วัดผลต่างกัน บางงานวัดน้ำตาลครั้งเดียว บางงานวัด HbA1c บางงานวัดฟรุกโตซามีน

ตัวเลขที่ดูดีในงานหนึ่งจึงยังสรุปไม่ได้ และแนวทางไทย ADA และ NCCIH ยังไม่แนะนำ

มะระจีนกับมะระขี้นกต่างกันไหมในเรื่องนี้

งานในคนที่เราตรวจแทบทั้งหมดศึกษามะระขี้นก ยังไม่มีงานที่เปรียบเทียบสองชนิดนี้เรื่องน้ำตาลโดยตรงในแหล่งที่เราตรวจ จึงไม่ควรเชื่อคำบอกต่อว่ามะระจีนลดเบาหวานได้ ทั้งสองชนิดกินเป็นผักในมื้ออาหารได้ตามปกติ

แคปซูลกับกินเป็นผักต่างกันอย่างไร

กินเป็นผัก เช่น แกงจืดมะระ มะระผัดไข่ ลวกจิ้มน้ำพริก คือการกินอาหารตามปกติ นับเป็นผักในจาน 2:1:1 ได้

แคปซูลหรือน้ำมะระเข้มข้น ได้สารในปริมาณที่ต่างจากอาหารมาก MSKCC รวบรวมรายงานผู้ป่วยที่เกิดแผลในกระเพาะหลังดื่มน้ำมะระทำเองครึ่งลิตร และรายงานไตอักเสบเฉียบพลัน 2 รายในผู้ที่กินยาหรือสารสกัดที่มีมะระ

ข้อควรระวังเรื่องปริมาณ เมล็ด หญิงตั้งครรภ์ และโรคไต อ่านต่อที่ มะระขี้นก ข้อควรระวัง ใครห้ามกิน และ ยาสมุนไพรกับความเสี่ยงต่อไต

กินมะระขี้นกคู่ยาเบาหวาน ต้องระวังอะไร

MSKCC ระบุว่ามะระขี้นกอาจเสริมฤทธิ์อินซูลินและยาลดน้ำตาล ผู้ใช้อินซูลินหรือยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย เช่น glibenclamide gliclazide มีความเสี่ยงน้ำตาลต่ำอยู่แล้ว

• •บอกแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มแคปซูลหรือน้ำมะระ
• •ช่วงแรกเจาะน้ำตาลปลายนิ้วตามที่แพทย์แนะนำ
• •รู้จักอาการน้ำตาลต่ำ มือสั่น หงุดหงิด สับสน ใจสั่น เหงื่อออก หิว
• •ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อย ให้หยุดมะระแบบเข้มข้น (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) แล้วแจ้งแพทย์
• •ห้ามลดหรือหยุดยาเบาหวานเอง เพื่อหันไปกินมะระ

อ่านเหตุผลเพิ่มที่ ทำไมอาหารเสริมใช้แทนยาที่แพทย์สั่งไม่ได้

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

• •สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. (2 แคปซูลเป็น 300 มก.) — งานในไทยใช้มะระขี้นก 2,000 มก./วัน ได้ผลน้อยกว่าเมทฟอร์มิน 1,000 มก./วัน และขนาด 500 และ 1,000 มก./วัน ไม่ลดอย่างมีนัยสำคัญ ฉลากไม่ระบุอัตราส่วนสกัด จึงเทียบปริมาณกับงานวิจัยตรง ๆ ไม่ได้ Cochrane ปี 2012 สรุปว่าหลักฐานไม่เพียงพอ

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ADA ปี 2026 ก็ไม่แนะนำแร่ธาตุหรือสมุนไพรเพื่อหวังผลลดน้ำตาล ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ทำให้ค่าน้ำตาลเปลี่ยน และใช้แทนยาเบาหวานไม่ได้

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต ผู้ที่จะผ่าตัด หญิงตั้งครรภ์ หญิงให้นมบุตร และเด็ก: ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน มีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก และ MSKCC แนะนำให้หญิงตั้งครรภ์หลีกเลี่ยงมะระ
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที