กินยาต้านเกล็ดเลือด แอสไพริน โคลพิโดเกรล อยู่ อาหารเสริมตัวไหนต้องระวัง

คำตอบสั้น: คนที่กินยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล หรือไทคากริลอร์ ควรบอกแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มอาหารเสริมหรือสมุนไพรทุกชนิด เพราะบางชนิดอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก เช่น สารสกัดกระเทียม ขิง ขมิ้นชัน ใบแปะก๊วย ฟ้าทะลายโจร ตามเอกสารของฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช และบางชนิดอาจเปลี่ยนฤทธิ์ยา เช่น เกรปฟรุตกับเซนต์จอห์นเวิร์ต ส่วนยาที่ซื้อเองอย่าง ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด และยาลดกรดบางตัวก็มีรายงานว่ามีปฏิกิริยากับยา ห้ามหยุดยาต้านเกล็ดเลือดเอง โดยเฉพาะคนที่ใส่ขดลวดหัวใจ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ยาต้านเกล็ดเลือดที่เอกสารศิริราชระบุ ได้แก่ แอสไพริน โคลพิโดเกรล ไทคากริลอร์ ทิโคลพิดีน ไซลอสตาซอล และไดไพริดาโมล
• •เอกสารศิริราชระบุสมุนไพรและสารสกัดที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกับยากลุ่มนี้ เช่น กระเทียม ขิง ขมิ้นชัน ใบแปะก๊วย ฟ้าทะลายโจร โสม ชะเอมเทศ น้ำมันปลา และน้ำมันอีฟนิ่งพริมโรส
• •MedlinePlus ระบุว่ายาที่ซื้อเองอย่างโอเมพราโซล เอโซเมพราโซล แอสไพริน และยาเอ็นเสด เช่น ไอบูโพรเฟน อาจมีปฏิกิริยากับโคลพิโดเกรล
• •MedlinePlus เตือนว่าการหยุดโคลพิโดเกรลเองเพิ่มความเสี่ยงหัวใจวายและสโตรก และคนที่ใส่ขดลวดเสี่ยงลิ่มเลือดอุดในขดลวด
• •อุจจาระดำ อาเจียนเป็นเลือด หรือเลือดออกผิดปกติ ต้องรีบติดต่อแพทย์

ยาต้านเกล็ดเลือดคืออะไร ต่างจากยาละลายลิ่มเลือดอย่างไร

ยาต้านเกล็ดเลือด (antiplatelet) คือยาที่ลดการทำงานของเกล็ดเลือด ไม่ให้เกล็ดเลือดจับกันเป็นลิ่มในหลอดเลือดแดง เอกสารของฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช ระบุข้อบ่งใช้ว่าใช้ป้องกันหลอดเลือดหัวใจอุดตันในผู้มีปัจจัยเสี่ยงสูง และป้องกันการเกิดซ้ำของหลอดเลือดสมองตีบหรือหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน

นิยามสั้น ๆ ของคำที่เกี่ยวข้อง

• •เกล็ดเลือด (platelet) คือเซลล์ขนาดเล็กในเลือดที่จับกันเป็นก้อนเพื่อหยุดเลือดเวลาเกิดแผล
• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulant) คือยาที่ออกฤทธิ์กับโปรตีนแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน ซึ่งเป็นคนละกลุ่มกับยาต้านเกล็ดเลือด
• •ยาต้านเกล็ดเลือดสองตัว (DAPT) คือการกินยาต้านเกล็ดเลือดสองชนิดพร้อมกัน เช่น แอสไพรินคู่โคลพิโดเกรล ซึ่งมักใช้หลังใส่ขดลวดหัวใจตามที่แพทย์กำหนด

ความต่างระหว่างแอสไพรินกับวาร์ฟาริน อ่านต่อได้ที่ แอสไพรินกับวาร์ฟารินต่างกันอย่างไร

สมุนไพรและอาหารเสริมตัวไหนอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก

เอกสารศิริราชระบุสมุนไพรและสารสกัดที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกับยาต้านเกล็ดเลือด หลายตัวเป็นสมุนไพรที่คนไทยคุ้นเคย

• •สารสกัดจากกระเทียม · สารสกัดจากขิง · สารสกัดจากขมิ้นชัน (เคอร์คูมิน) · สารสกัดจากพริก
• •สารสกัดจากฟ้าทะลายโจร · สารสกัดจากโสม · สารสกัดจากชะเอมเทศ · สารสกัดจากขึ้นฉ่าย
• •สารสกัดจากใบแปะก๊วย · เหลืองชัชวาลย์/เล็บวิฬาร์ (cat's claw) · รากแอสทรากาลัส · เทียนสัตตบุษย์
• •น้ำมันกานพลู · น้ำมันปลา · น้ำมันอีฟนิ่งพริมโรส · ผลบิลเบอร์รี · แบล็กเคอแรนต์ · สาหร่ายทะเลแบลดเดอร์แร็ค

นอกจากนี้ เอกสารเดียวกันระบุว่า สารสกัดจากมะขาม อาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการข้างเคียงจากแอสไพริน เช่น เลือดออก คลื่นไส้ อาเจียน

สังเกตว่าหลายรายการในเอกสารเขียนว่าเป็น "สารสกัด" เช่น สารสกัดจากกระเทียม สารสกัดจากขิง ซึ่งมักอยู่ในรูปแคปซูลหรือเม็ด เอกสารศิริราชแนะนำให้หลีกเลี่ยงหรือระมัดระวังการใช้สมุนไพรเหล่านี้ และแจ้งแพทย์ที่รักษาก่อนใช้ ถ้าไม่แน่ใจว่าอาหารหรือผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่เข้าข่ายหรือไม่ ให้ถามเภสัชกร

ความเชื่อที่พบบ่อย: น้ำมันปลาทำให้เลือดออกง่าย กินคู่ยาต้านเกล็ดเลือดไม่ได้เลย จริงไหม

หลักฐานยังไม่ตรงกัน จึงต้องให้แพทย์ประเมินเป็นรายคน เอกสารศิริราช (ตรวจสอบเนื้อหาล่าสุด พ.ศ. 2560) จัดน้ำมันปลาไว้ในกลุ่มที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ขณะที่บทความทบทวนปี 2022 จากสหรัฐฯ ในวารสาร Baylor University Medical Center Proceedings ซึ่งรวบรวมงานวิจัยเรื่องอาหารเสริมกับเลือดออก (ไม่ได้ศึกษาเฉพาะคนกินยาต้านเกล็ดเลือด) สรุปว่าน้ำมันปลา โสม และซอว์ปาลเมตโต ไม่สัมพันธ์กับเลือดออก

สองแหล่งนี้ขัดกันมากกว่าหนึ่งตัว ผู้อ่านควรเห็นทั้งสองด้าน

• •น้ำมันปลา: ศิริราชจัดไว้ในกลุ่มที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก แต่บทความทบทวนสรุปว่าไม่สัมพันธ์กับเลือดออก
• •โสม: ศิริราชจัดไว้ในกลุ่มที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก แต่บทความทบทวนสรุปว่าไม่สัมพันธ์กับเลือดออก
• •ขิงและแปะก๊วย: ศิริราชจัดไว้ในกลุ่มที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ส่วนบทความทบทวนระบุว่าหลักฐานเรื่องความเสี่ยงเลือดออกโดยรวมยังขัดแย้งกัน

เมื่อแหล่งที่น่าเชื่อถือสองแหล่งไม่ตรงกัน ไม่ควรเลือกเชื่อแหล่งที่ฟังแล้วสบายใจกว่า ให้นำฉลากไปให้แพทย์หรือเภสัชกรที่รู้ประวัติยาของคุณเป็นผู้ประเมิน

ข้อสรุปเดียวกันของบทความทบทวนนี้ที่ควรรู้

• •กระเทียมและฮอว์ธอร์น สัมพันธ์กับเลือดออกระหว่างผ่าตัดอย่างชัดเจน แม้ไม่ได้กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• •ในคนที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด แปะก๊วย กลูโคซามีน-คอนดรอยติน เมลาโทนิน ขมิ้นชัน บิลเบอร์รี คาโมมายล์ ลูกซัด มิลค์ทิสเซิล และเปปเปอร์มินต์ สัมพันธ์กับความเสี่ยงเลือดออก
• •ก่อนผ่าตัด ควรแจ้งแพทย์เรื่องอาหารเสริมทุกชนิด และผู้เขียนแนะนำให้หยุดอาหารเสริมที่ไม่จำเป็น 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด (เป็นเรื่องของอาหารเสริม ไม่ใช่ยาที่แพทย์สั่ง)

รายละเอียดเรื่องน้ำมันปลากับยาอยู่ที่ น้ำมันปลาห้ามกินกับยาอะไร

ยาที่ซื้อเองตามร้านยาตัวไหนต้องระวังกับยาต้านเกล็ดเลือด

ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสดและยาลดกรดบางตัวเป็นกลุ่มที่ MedlinePlus ระบุชื่อไว้ ข้อนี้สำคัญเพราะยาเหล่านี้หาซื้อได้เองตามร้านยา ยาเอ็นเสด (NSAIDs) คือยาแก้ปวดลดอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เช่น ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน

• •โคลพิโดเกรล: MedlinePlus ระบุว่ายาที่ซื้อได้เองซึ่งอาจมีปฏิกิริยา ได้แก่ โอเมพราโซล เอโซเมพราโซล (ยาลดกรดในกระเพาะ) แอสไพริน และยาเอ็นเสด เช่น ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน ห้ามเริ่มยาเหล่านี้เองโดยไม่ปรึกษา
• •แอสไพรินที่กินป้องกันหัวใจวายหรือสโตรก: MedlinePlus ระบุว่าห้ามกินไอบูโพรเฟนแก้ปวดหรือแก้ไข้โดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะแพทย์อาจให้เว้นระยะระหว่างยาสองตัว
• •เกรปฟรุต: เอกสารศิริราชระบุว่าอาจลดฤทธิ์โคลพิโดเกรล และอาจเพิ่มฤทธิ์ไทคากริลอร์
• •เซนต์จอห์นเวิร์ต (สมุนไพรแก้ซึมเศร้าของฝรั่ง): เอกสารศิริราชระบุว่าอาจเพิ่มฤทธิ์โคลพิโดเกรล และอาจลดฤทธิ์ไทคากริลอร์

เรื่องยาแก้ปวดกับยาละลายลิ่มเลือดและการนวด อ่านเพิ่มที่ กินยาละลายลิ่มเลือด กินยาพาราได้ไหม

ก่อนเริ่มอาหารเสริมใหม่ ต้องเช็กอะไรบ้าง

ให้ถือฉลากจริงไปถามแพทย์หรือเภสัชกร พร้อมรายการยาทั้งหมด MedlinePlus แนะนำให้จดรายการยาที่แพทย์สั่ง ยาที่ซื้อเอง วิตามิน แร่ธาตุ และอาหารเสริมทั้งหมด แล้วพกไปทุกครั้งที่พบแพทย์หรือเข้าโรงพยาบาล

รายการเช็กก่อนเริ่ม

1. 1ดูส่วนประกอบบนฉลากทุกตัว ว่ามีชื่อในรายการสมุนไพรข้างบนหรือไม่ เช่น สารสกัดกระเทียม ขิง ขมิ้นชัน แปะก๊วย
2. 2ดูวิตามินอีและขนาดต่อวัน งานทบทวนปี 2014 ในวารสาร Nutrition Research Reviews พบว่าวิตามินอีขนาดตั้งแต่วันละ 300 มก. อาจมีปฏิกิริยากับแอสไพรินและวาร์ฟาริน ขณะที่ขนาดระดับโภชนาการไม่พบหลักฐาน
3. 3รวมขนาดจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ เพราะสารเดียวกันอาจอยู่ในหลายยี่ห้อ
4. 4บอกให้ชัดว่ากินยาต้านเกล็ดเลือดชนิดไหน กี่ตัว และใส่ขดลวดหัวใจเมื่อไร
5. 5ถ้าจะผ่าตัดหรือทำฟัน MedlinePlus ระบุให้บอกแพทย์หรือทันตแพทย์ว่ากินแอสไพรินหรือโคลพิโดเกรลอยู่ การหยุดหรือเริ่มยาใหม่ให้แพทย์เป็นผู้กำหนด

วิธีตั้งคำถามกับเภสัชกรให้ได้คำตอบตรง อ่านที่ อาหารเสริมกินคู่กับยาได้ไหม และถามเภสัชกรอย่างไร

หยุดยาต้านเกล็ดเลือดเองชั่วคราวได้ไหม

ไม่ได้ MedlinePlus ระบุว่าโคลพิโดเกรลป้องกันปัญหาหัวใจและหลอดเลือดได้เฉพาะช่วงที่กินยาอยู่ ถ้าหยุดเองจะเพิ่มความเสี่ยงหัวใจวายและสโตรก และคนที่ใส่ขดลวด การหยุดยาเร็วเกินไปเพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดในขดลวด

เวลาจะผ่าตัด MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจให้หยุดโคลพิโดเกรลอย่างน้อย 5 วันก่อนผ่าตัด และแพทย์จะบอกเองว่าเริ่มกลับมากินเมื่อไร ทั้งหมดนี้เป็นการตัดสินใจของแพทย์ที่รู้ประวัติหัวใจของเรา ไม่ใช่ทำเองเพราะกลัวเลือดออกจากอาหารเสริม การดูแลตัวเองหลังใส่ขดลวดอ่านเพิ่มที่ ใส่ขดลวดหัวใจอยู่ได้กี่ปี

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

MedlinePlus ระบุอาการระหว่างกินโคลพิโดเกรลที่ต้องติดต่อแพทย์ทันที ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อุจจาระดำเหนียวคล้ายยางมะตอย หรือมีเลือดสดในอุจจาระ
• •อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนเป็นสีคล้ายกากกาแฟ
• •พูดลำบาก แขนหรือขาอ่อนแรงหรือชา ตามัว สับสน
• •หายใจลำบาก หน้า ลิ้น หรือคอบวม
• •เลือดออกไม่หยุด

อาการต่อไปนี้ MedlinePlus ก็ระบุให้ติดต่อแพทย์ทันทีเช่นกัน ถ้าติดต่อแพทย์ไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาล: จ้ำเลือดหรือเลือดออกผิดปกติ ปัสสาวะสีชมพูหรือน้ำตาล มีจุดสีม่วงหรือเลือดออกใต้ผิวหนัง ส่วนเลือดกำเดาไหลบ่อยหรือไหลนาน ให้แจ้งแพทย์ที่ดูแลโดยเร็ว

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ ให้ทำตามแพทย์) ฉลากระบุส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลว่า น้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก. ส่วนประกอบที่ผู้ใช้ยาต้านเกล็ดเลือดควรรู้ มีดังนี้

• •ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. — คือวิตามินอีรูปแอซิเทต คิดเป็นโทโคเฟอริลแอซิเทตราว 2.5 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ: 5 มก. × 50%) วิตามินอีเป็นสารที่ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเมื่อใช้ยาต้านเกล็ดเลือด
• •ส่วนประกอบอื่นในแคปซูล ได้แก่ น้ำมันพืช 3 ชนิด วิตามินซี สารสกัดจากข้าว แอล-อาร์จินีน แอล-ออร์นิทีน และไฟโตสเตอรอล

ไม่มีการศึกษาตัวผลิตภัณฑ์นี้ร่วมกับยาต้านเกล็ดเลือด จึงยังไม่ทราบว่าใช้ร่วมกันปลอดภัยหรือไม่ ผู้ใช้ยาต้านเกล็ดเลือดต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรตรวจฉลากและรายการยาทั้งหมดก่อนเริ่ม

คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ผู้ที่ใช้ยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรนำฉลากไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูก่อน หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที