ฉีดยาเข้าข้อเข่า สเตียรอยด์ น้ำไขข้อเทียม PRP ต่างกันอย่างไร ราคาเท่าไร

คำตอบสั้น: ยาที่ฉีดเข้าข้อเข่าที่พบบ่อยมี 3 กลุ่ม สเตียรอยด์มีหลักฐานดีที่สุด ACR แนะนำอย่างยิ่งในข้อเข่าเสื่อม แต่ NICE ระบุว่าช่วยได้ระยะสั้นราว 2–10 สัปดาห์ น้ำไขข้อเทียม (กรดไฮยาลูโรนิก) NICE ระบุว่าไม่ควรเสนอ และ ACR แนะนำแบบมีเงื่อนไขว่าไม่ควรใช้ PRP (พลาสมาที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น) ACR แนะนำอย่างยิ่งว่าไม่ควรใช้ในข้อเข่าเสื่อม การฉีดสเตียรอยด์ทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้นได้หลายวันในคนที่เป็นเบาหวาน และมีความเสี่ยงติดเชื้อในข้อ เรื่องราคาและสิทธิการเบิก เราไม่พบข้อมูลทางการที่ตรวจสอบได้ ให้สอบถามโรงพยาบาลที่รักษา หรือสายด่วน สปสช. 1330

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สเตียรอยด์เข้าข้อ: ACR 2019 แนะนำอย่างยิ่ง NICE ให้พิจารณาเมื่อยาอื่นไม่ได้ผลหรือไม่เหมาะ หรือเพื่อช่วยให้ออกกำลังกายได้ และให้แจ้งว่าช่วยระยะสั้น 2–10 สัปดาห์
• •น้ำไขข้อเทียม: NICE ระบุว่าไม่ควรเสนอ ACR แนะนำแบบมีเงื่อนไขว่าไม่ควรใช้ในข้อเข่า แต่ยอมรับว่าอาจใช้ได้เมื่อการรักษาอื่นไม่ได้ผล โดยตัดสินใจร่วมกัน
• •PRP และสเต็มเซลล์: ACR แนะนำอย่างยิ่งว่าไม่ควรใช้ในข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม
• •เบาหวาน: MedlinePlus ระบุว่าสเตียรอยด์ที่ฉีดทำให้น้ำตาลสูงขึ้นได้หลายวัน แพทย์จะให้ตรวจน้ำตาลบ่อยขึ้น 1–5 วัน
• •ไปโรงพยาบาลวันนี้ ถ้าหลังฉีดข้อปวด บวม แดงมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีไข้

ยาที่ฉีดเข้าข้อเข่ามีกี่แบบ แต่ละแบบมีหลักฐานแค่ไหน

1. สเตียรอยด์ (คอร์ติโคสเตียรอยด์) ยาลดการอักเสบที่ฉีดตรงเข้าข้อ

• •ACR 2019 แนะนำอย่างยิ่งในข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม ระบุว่างานทดลองแสดงผลระยะสั้นในข้อเข่าเสื่อม และแนะนำแบบมีเงื่อนไขให้เลือกสเตียรอยด์ก่อนยาฉีดชนิดอื่น เพราะหลักฐานคุณภาพสูงกว่ามาก
• •NICE 2022 ให้พิจารณาเมื่อยาอื่นไม่ได้ผลหรือไม่เหมาะ หรือเพื่อช่วยการออกกำลังกาย และให้อธิบายว่าช่วยได้ระยะสั้น 2–10 สัปดาห์
• •แนวทางไทย พ.ศ. 2553 ระบุข้อบ่งใช้ ได้แก่ ข้ออักเสบหรือมีน้ำในข้อ ผู้ที่ใช้ยาแก้อักเสบกลุ่มเอ็นเสดไม่ได้ หรือใช้เสริมยาแก้อักเสบ

2. น้ำไขข้อเทียม (กรดไฮยาลูโรนิก หรือ viscosupplement) NIAMS อธิบายว่าเป็นสารทดแทนส่วนประกอบปกติของข้อที่เกี่ยวกับการหล่อลื่น

• •NICE 2022 ระบุว่าไม่ควรเสนอการฉีดกรดไฮยาลูโรนิกเข้าข้อเพื่อรักษาข้อเสื่อม
• •ACR 2019 แนะนำแบบมีเงื่อนไขว่าไม่ควรใช้ในข้อเข่า เพราะเมื่อดูเฉพาะงานที่มีความเสี่ยงอคติต่ำ ผลเทียบกับการฉีดน้ำเกลือเข้าใกล้ศูนย์
• •แนวทางไทย พ.ศ. 2553 ให้ข้อบ่งใช้ในข้อเข่าเสื่อมปานกลาง (ระดับ 2–3) ที่ยังปวดหลังรักษาเต็มที่แล้ว ใช้ยาแก้อักเสบไม่ได้ หรือมีโรคร่วมจนผ่าตัดเปลี่ยนข้อไม่ได้ และห้ามใช้ในข้อเข่าเสื่อมรุนแรง (ระดับ 4) ข้อติดเชื้อ หรือผู้แพ้โปรตีนสัตว์ปีก (เฉพาะชนิดที่สกัดจากหงอนไก่)

3. PRP (platelet-rich plasma หรือพลาสมาที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น) ACR 2019 แนะนำอย่างยิ่งว่าไม่ควรใช้ในข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม โดยให้เหตุผลว่าการเตรียมและเทคนิคแตกต่างกันมาก ไม่มีมาตรฐาน จึงยากจะรู้ว่าฉีดอะไรเข้าไปจริง

ยาฉีดอื่น ๆ ACR แนะนำอย่างยิ่งว่าไม่ควรฉีดสเต็มเซลล์ในข้อเข่าเสื่อม และแนะนำแบบมีเงื่อนไขว่าไม่ควรฉีดโบทูลินัมท็อกซินหรือโพรโลเทอราพี

ฉีดสเตียรอยด์เข้าข้อเข่าทำอย่างไร ได้ผลนานแค่ไหน

ขั้นตอน MedlinePlus (ทบทวน 27 มิ.ย. 2569) อธิบายว่าแพทย์จะทำความสะอาดผิว อาจใช้ยาชาที่ผิว อาจใช้อัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์ช่วยหาตำแหน่ง อาจดูดน้ำในข้อที่เกินออกก่อน แล้วฉีดสเตียรอยด์ร่วมกับยาชาเฉพาะที่ ใช้เวลาราว 15–30 นาที และกลับบ้านได้ในวันเดียวกัน

ช่วงแรกหลังฉีด MedlinePlus อธิบายว่าอาการปวดอาจลดลงในไม่กี่ชั่วโมงแรกจากยาชา แล้วอาจกลับมาปวดเท่าเดิมได้หลายวัน ส่วนสเตียรอยด์มักเริ่มออกฤทธิ์ราว 5–7 วันหลังฉีด NHS ระบุว่าอาการปวดและบวมบริเวณที่ฉีดเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุด มักดีขึ้นในไม่กี่วัน และแนะนำให้พักข้อ 24 ชั่วโมงและเลี่ยงการออกกำลังหนัก

ได้ผลนานแค่ไหน แต่ละแหล่งให้ตัวเลขต่างกัน

• •NICE 2022: ช่วยระยะสั้น 2–10 สัปดาห์
• •NHS (หน้าข้อเสื่อม): ออกฤทธิ์เร็ว ลดปวดได้หลายสัปดาห์หรือหลายเดือน
• •อาจารย์แพทย์ ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ รพ.รามาธิบดี: ลดปวดได้ช่วงสั้น ๆ 2–3 สัปดาห์

ความต่างนี้สะท้อนว่าผลแต่ละคนไม่เท่ากัน การฉีดยาจึงเป็นตัวช่วยให้กลับไปออกกำลังกายได้ ไม่ใช่การรักษาหลัก ตามที่ NICE ระบุ

ฉีดสเตียรอยด์บ่อยได้ไหม มีผลต่อข้อและน้ำตาลในเลือดอย่างไร

จำนวนครั้งให้แพทย์เป็นผู้กำหนด NIAMS ระบุว่าเพราะเป็นยาแรง แพทย์จะกำหนดว่าควรฉีดกี่ครั้งและบ่อยแค่ไหน

ผลต่อกระดูกอ่อน ACR ระบุว่ามีรายงานที่ชี้ว่าสเตียรอยด์บางชนิดหรือการฉีดบ่อยระดับหนึ่งอาจเกี่ยวกับการสูญเสียกระดูกอ่อน แต่คณะผู้จัดทำแนวทางยังไม่แน่ใจความสำคัญทางคลินิก เพราะความหนาของกระดูกอ่อนที่เปลี่ยนไม่สัมพันธ์กับอาการปวดหรือการใช้งานที่แย่ลง ส่วนอาจารย์แพทย์ รพ.รามาธิบดี เขียนว่าไม่ควรฉีดเป็นประจำ เพราะอาจทำลายกระดูกอ่อนข้อต่อได้

ผลต่อน้ำตาลในเลือด

• •MedlinePlus ระบุว่าในคนที่เป็นเบาหวาน ระดับน้ำตาลอาจสูงขึ้นได้หลายวันหลังฉีด แพทย์จะให้ตรวจน้ำตาลบ่อยขึ้น 1–5 วัน ส่วนใหญ่สูงขึ้นเพียงเล็กน้อย
• •NHS ระบุว่าคนที่เป็นเบาหวานและตรวจน้ำตาลเองต้องตรวจบ่อยขึ้น และควรแจ้งแพทย์ก่อนฉีดถ้าเป็นเบาหวาน ความดันสูง ต้อหิน กระดูกพรุน มีแผลที่ยังไม่หาย หรือมีการติดเชื้อ

ห้ามปรับยาเบาหวานเองหลังฉีด ถ้าน้ำตาลสูงกว่าปกติมาก ให้ติดต่อแพทย์ที่ดูแลเบาหวาน

ใครที่แนวทางไทยห้ามฉีดสเตียรอยด์เข้าข้อ แนวทาง พ.ศ. 2553 ระบุข้อห้าม ได้แก่ ติดเชื้อในข้อหรือรอบข้อ ติดเชื้อในกระแสเลือด ข้อหลวมคลอน กระดูกในข้อหัก กระดูกรอบข้อบางหรือผุ และไม่ตอบสนองต่อการฉีดครั้งก่อน

น้ำไขข้อเทียมและ PRP ใครอาจได้ประโยชน์

หลักฐานยังไม่สนับสนุนให้ใช้เป็นประจำ แต่ ACR อธิบายว่าในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมที่ลองการรักษาไม่ใช้ยา ยาแก้อักเสบชนิดทาและกิน และการฉีดสเตียรอยด์แล้วไม่ได้ผล การฉีดน้ำไขข้อเทียมอาจถูกมองว่าดีกว่าไม่มีทางเลือกเลย โดยต้องตัดสินใจร่วมกันและรู้ว่าหลักฐานประโยชน์มีจำกัด ACR ยังระบุว่าคำแนะนำนี้ไม่ได้มีเจตนาให้มีผลต่อการตัดสินใจเรื่องประกัน

สำหรับ PRP ACR แนะนำอย่างยิ่งว่าไม่ควรใช้ในข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม ถ้ามีผู้เสนอ PRP หรือสเต็มเซลล์ ให้ถามแพทย์ว่าหลักฐานคืออะไร ทำในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาตหรือไม่ และค่าใช้จ่ายทั้งหมดเท่าไร

ถ้าเข่ามีน้ำหรือบวมบ่อย อ่านสาเหตุและการรักษาเพิ่มที่ น้ำในข้อเข่า และระยะของโรคที่ ข้อเข่าเสื่อมมีกี่ระยะ

ฉีดยาเข้าข้อเข่าราคาเท่าไร เบิกได้ไหม

เราไม่พบประกาศราคาหรือสิทธิการเบิกยาฉีดเข้าข้อเข่าจากหน่วยงานทางการที่ตรวจสอบได้ ค่าใช้จ่ายขึ้นกับชนิดยา โรงพยาบาล และสิทธิการรักษา จึงไม่ขอระบุตัวเลข สิ่งที่ทำได้คือ

• •ถามโรงพยาบาลที่รักษาว่ายาที่จะฉีดอยู่ในสิทธิของเราหรือไม่ และถ้าต้องจ่ายเอง ค่ายาและค่าทำหัตถการรวมเท่าไร
• •ผู้ใช้สิทธิบัตรทอง สอบถามได้ที่สายด่วน สปสช. 1330 ส่วนสิทธิประกันสังคมหรือข้าราชการ ให้ถามฝ่ายสิทธิของโรงพยาบาล
• •ถามว่าถ้าฉีดแล้วไม่ได้ผล แผนต่อไปคืออะไร ก่อนตัดสินใจฉีดซ้ำ

ความเสี่ยงหลังฉีดยาเข้าข้อ

MedlinePlus ระบุความเสี่ยงของการฉีดสเตียรอยด์ ได้แก่ ปวดและช้ำบริเวณที่ฉีด บวม ผิวระคายหรือสีผิวเปลี่ยน แพ้ยา ติดเชื้อ เลือดออกในข้อ เส้นประสาทใกล้ข้อบาดเจ็บ และน้ำตาลสูงขึ้นในคนที่เป็นเบาหวาน แนวทางไทย พ.ศ. 2553 ระบุผลข้างเคียงของการฉีดน้ำไขข้อเทียม ได้แก่ ข้ออักเสบกำเริบหลังฉีด และติดเชื้อในข้อ

ดูแลหลังฉีด MedlinePlus แนะนำให้เลี่ยงกิจกรรมมากในวันที่ฉีด ถ้าบวมให้ประคบน้ำแข็งห่อผ้าครั้งละ 15–20 นาที วันละ 2–3 ครั้ง ไม่วางน้ำแข็งบนผิวโดยตรง และให้ติดต่อแพทย์ถ้าปวด แดง บวม หรือมีไข้แย่ลง

ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้หลังฉีด

• •ข้อปวด บวม หรือแดงมากขึ้นเรื่อย ๆ แทนที่จะดีขึ้น
• •ปวดข้อแล้วมีไข้ หรือรู้สึกร้อนหนาวสั่น (NHS ระบุว่าอาจเป็นข้ออักเสบติดเชื้อ)

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 (NHS ระบุว่าเป็นอาการแพ้รุนแรงที่ต้องเรียกรถพยาบาล)

• •ริมฝีปาก ปาก คอ หรือลิ้นบวมขึ้นทันที
• •หายใจเร็วมากหรือหายใจลำบาก
• •คอรู้สึกตีบหรือกลืนลำบาก
• •ผิว ลิ้น หรือริมฝีปากเปลี่ยนเป็นสีม่วงคล้ำ เทา หรือซีด เทา หรือซีด
• •สับสน ง่วงซึม หรือเวียนศีรษะขึ้นมาทันที

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. (น้ำหนักสุทธิ 8.5 กรัม) ฉลากระบุรับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (เทียบเป็นวิตามินดีราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัมต่อแคปซูล และราว 100 IU ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ)

ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณแคลเซียมธาตุรวม เฉพาะแคลเซียมแอล-ทรีโอเนต 350 มก. คิดเป็นแคลเซียมราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: "ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน" · "ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน" · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ให้กินอาหารครบ 5 หมู่ · "ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค"

เรื่องการฉีดยาเข้าข้อ: ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ทางเลือกแทนการฉีดยาเข้าข้อ ไม่ได้เติมน้ำไขข้อ และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ลดปวดเข่า ลดน้ำในข้อ หรือทำให้ไม่ต้องฉีดยา ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง ก่อนฉีดยาเข้าข้อหรือทำหัตถการใด ให้แจ้งแพทย์ว่ากำลังรับประทานผลิตภัณฑ์ที่มีขมิ้นชันและขิง โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดอยู่แล้ว

หลักฐานของส่วนประกอบที่เกี่ยวกับข้อ เทียบปริมาณที่ศึกษากับปริมาณในแคปซูล

• •คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. (40 มก. ต่อวัน คำนวณ) — งานทดลองในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม 191 คน ใช้คอลลาเจนไทป์ทูชนิดไม่เสียสภาพ (UC-II) วันละ 40 มก. นาน 180 วัน พบคะแนนอาการลดลงมากกว่ายาหลอก ผู้วิจัยหลักสังกัดบริษัทผู้ผลิตวัตถุดิบ ตัวเลขต่อวันเท่ากัน แต่ฉลากผลิตภัณฑ์นี้ไม่ระบุว่าเป็นคอลลาเจนชนิดไม่เสียสภาพ จึงสรุปไม่ได้ว่าเป็นขนาดเดียวกับในงานวิจัย งานนี้เป็นอาหารเสริมชนิดกิน ไม่ได้เทียบกับการฉีดยาเข้าข้อ
• •สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. (32 มก. ต่อวัน คำนวณ) — งานทดลองในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมชาวไทย 367 คน ใช้สารสกัดขมิ้นชัน 1,500 มก. ต่อวัน เทียบกับไอบูโพรเฟน 1,200 มก. ต่อวัน นาน 4 สัปดาห์ พบผลไม่ด้อยกว่ากัน ไม่มีกลุ่มยาหลอก ขนาดที่ศึกษามากกว่าในแคปซูลราว 47 เท่า (คำนวณ) และฉลากไม่ระบุปริมาณเคอร์คูมินอยด์

แนวทาง ACR 2019 และ NICE 2022 ไม่ได้แนะนำส่วนประกอบเหล่านี้ในการรักษาข้อเข่าเสื่อม

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดีให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •โรคตับ หรือมีอาการตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลีย คลื่นไส้ เบื่ออาหาร: หยุดและพบแพทย์ เพราะมีรายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน
• •ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด เลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัด ฉีดยาเข้าข้อ หรือทำฟัน: ปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะมีขมิ้นชันและขิง
• •โรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง โรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะมีแคลเซียมและวิตามินดี
• •ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะกลุ่มควิโนโลนหรือเตตราไซคลีน ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต ยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลากิน
• •ใช้วิตามินดีหรือแคลเซียมที่แพทย์สั่งอยู่แล้ว: แจ้งแพทย์เพื่อนับรวมทุกแหล่ง ห้ามเปลี่ยนขนาดเอง
• •แพ้นมวัว: มีโคลอสตรุ้ม · แพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาแก้ปวดข้อ ยาเกาต์ ยากระดูกพรุน ยาเบาหวาน: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

ผลิตภัณฑ์นี้มีแคลเซียม ขมิ้นชัน และขิง ฉลากระบุว่าผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน และห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ผู้ที่เป็นโรคไต ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะ หรือยากระดูกพรุน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน ห้ามหยุดหรือปรับยาที่แพทย์สั่งเอง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาแก้ปวด ยาแก้อักเสบ ยาเกาต์ ยากระดูกพรุน ยาสเตียรอยด์ ยาเบาหวาน ยาความดัน และยาต้านการแข็งตัวของเลือด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจของแพทย์ การกายภาพบำบัด หรือการตรวจมวลกระดูก

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก
• •หกล้มแล้วลงน้ำหนักหรือเดินไม่ได้
• •ขาผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม
• •หายใจลำบาก
• •เจ็บหน้าอก

ถ้าข้อหรือเข่าปวดมากขึ้นมาทันที บวม แดง ร้อน ขยับหรือลงน้ำหนักไม่ได้ หรือปวดข้อแล้วมีไข้หรือหนาวสั่น อาจเป็นข้ออักเสบติดเชื้อ ต้องไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด