ธาตุเหล็กกินตอนไหน และทำไมบางคนกินแล้วไม่สบายท้อง

ธาตุเหล็กเป็นแร่ธาตุที่คนถามเรื่องเวลามากที่สุด และเป็นตัวที่มีข้อควรระวังมากที่สุดตัวหนึ่ง

ข้อแรกที่ต้องเข้าใจ

การเสริมธาตุเหล็กควรมาจากการวินิจฉัยว่าขาด ไม่ใช่จากการเดา

เพราะทั้งภาวะที่มีน้อยเกินไปและมากเกินไป ล้วนเป็นภาวะที่ต้องดูแลทางการแพทย์

และมีบางคนที่ร่างกายสะสมเหล็กมากผิดปกติ ซึ่งการเสริมเองเป็นอันตราย

การรู้ว่าขาดหรือไม่ ต้องมาจากการตรวจเลือด อ่านต่อที่ โลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

เรื่องเวลาที่มักได้ยินจากเภสัชกร

คำแนะนำเรื่องเวลาของธาตุเหล็ก มักเกี่ยวกับสองเรื่อง

หนึ่ง สิ่งที่กินพร้อมกันมีผลต่อการดูดซึม

มีสารหลายอย่างที่จับกับธาตุเหล็กในทางเดินอาหาร

ที่พบบ่อยคือ แคลเซียม ชาและกาแฟ นมและผลิตภัณฑ์จากนม และยาลดกรดบางชนิด

นี่คือเหตุผลที่บางครั้งเภสัชกรบอกให้กินห่างจากสิ่งเหล่านี้ แทนที่จะบอกว่าห้ามกิน

ระยะห่างที่แนะนำต่างกันไปตามกรณี จึงต้องมาจากเภสัชกรที่เห็นรายการของคุณ

สอง ความสบายท้อง

ธาตุเหล็กเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของอาการคลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องผูก หรือท้องเสีย

บางคนจึงได้รับคำแนะนำให้กินพร้อมอาหาร แม้จะดูดซึมได้ต่างจากตอนท้องว่าง

เพราะการกินได้ต่อเนื่องสำคัญกว่าการกินในเวลาที่ดีที่สุดแล้วทนไม่ไหวจนเลิก

การตัดสินใจนี้เป็นของแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ใช่ของเราหรือของผู้ขาย

อาการข้างเคียงที่พบบ่อย

อุจจาระสีดำ — เป็นเรื่องที่เกิดได้จากธาตุเหล็กและไม่ใช่เรื่องน่าตกใจในตัวเอง

แต่ถ้าอุจจาระดำเหนียวผิดปกติ มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ หรือมีเลือดปน ต้องพบแพทย์ เพราะแยกจากภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารได้ยากด้วยตาเปล่า

ท้องผูก — พบบ่อยมาก ให้แจ้งแพทย์ เพราะมีวิธีจัดการ

คลื่นไส้ ปวดท้อง

ฟันมีคราบ ถ้าเป็นชนิดน้ำ — ใช้หลอดดูดและบ้วนปากหลังกินช่วยได้

ข้อควรระวังที่สำคัญที่สุด

เก็บให้พ้นมือเด็กเสมอ และเก็บในภาชนะเดิมที่มีฝานิรภัย

เพราะการที่เด็กได้รับธาตุเหล็กปริมาณมากเป็นเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์

ข้อนี้ใช้กับผลิตภัณฑ์ทุกชนิดที่มีธาตุเหล็ก รวมถึงวิตามินรวมและผงชงดื่ม

ถ้ากินอาหารเสริมหลายอย่าง

ให้รวมปริมาณธาตุเหล็กจากทุกกล่อง

ฉลากมักเขียนเป็นชื่อสารประกอบพร้อมเปอร์เซ็นต์ ต้องคูณก่อน วิธีอยู่ที่ เปอร์เซ็นต์ในวงเล็บบนฉลากหมายถึงอะไร

แล้วเอาตัวเลขรวมไปให้เภสัชกรดู

ใครที่ต้องถามก่อนเสมอ

ผู้ที่ได้รับยาเสริมธาตุเหล็กจากแพทย์อยู่แล้ว

ผู้ที่มีโรคเลือดบางชนิด

ผู้ที่เคยได้รับเลือดบ่อย

ผู้ที่มีโรคตับ

สตรีมีครรภ์ ซึ่งควรใช้ตามที่สูติแพทย์กำหนดเท่านั้น

ลดอาการไม่สบายท้องอย่างไร

เรื่องเหล่านี้ควรผ่านเภสัชกรก่อน เพราะบางข้ออาจขัดกับคำสั่งเฉพาะของคุณ

สิ่งที่มักได้ยินจากเภสัชกร

ค่อย ๆ เริ่มแทนที่จะเริ่มเต็มขนาดทันที ถ้าแพทย์อนุญาต

ถ้าจำเป็นต้องกินพร้อมอาหารเพื่อให้ทนได้ ให้ถามว่าอาหารแบบไหนเหมาะกว่า

ดื่มน้ำตามให้พอ

เพิ่มใยอาหารและน้ำถ้าท้องผูก โดยไม่ถูกจำกัดน้ำ อ่านต่อที่ ใยอาหารคืออะไร

อย่าหยุดเองเงียบ ๆ เพราะทนไม่ไหว ให้บอกแพทย์ เพราะมักมีทางปรับที่ทำให้กินต่อได้

เรื่องสีของอุจจาระ

อุจจาระสีเข้มขึ้นหรือดำ เป็นเรื่องที่เกิดได้เมื่อใช้ยาเสริมธาตุเหล็ก

แต่อุจจาระสีดำก็เป็นสัญญาณของภาวะอื่นที่ต้องรีบตรวจได้เช่นกัน

จึงห้ามสรุปเองว่าเป็นเพราะธาตุเหล็ก โดยเฉพาะถ้ามีอาการอื่นร่วม เช่น อ่อนเพลียมากขึ้น เวียนหัว หรือปวดท้อง

ให้แจ้งแพทย์ทุกครั้ง แล้วให้แพทย์เป็นผู้แยก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์บาลานซ์ (Beta Life Balance)

เบต้าไลฟ์บาลานซ์ (Beta Life Balance) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า ไลฟ์ บาลานซ์ เลข อย. 13-1-01566-5-0068 (ขึ้นทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ใช่อาหารทางการแพทย์) เป็นผงชงดื่มซองละ 76 กรัม วันละ 1 ซอง ละลายกับน้ำ 124 กรัม ฉลากมีเฟอร์ริกไพโรฟอสเฟตไฮเดรต (ให้เหล็ก 25%) 0.03 ก. ต่อซอง คิดเป็นธาตุเหล็กราว 7.5 มก. (ค่าคำนวณจากเปอร์เซ็นต์บนฉลาก) ซึ่งเป็นธาตุเหล็กที่บทความนี้พูดถึง ในซองเดียวกันยังมีไดแคลเซียมฟอสเฟต แอนไฮดรัส (ให้แคลเซียม 29.46%) 0.76 ก. หรือแคลเซียมราว 224 มก. (ค่าคำนวณ) และโซเดียม แอล-แอสคอร์เบต (ให้วิตามินซี 88.90%) 0.038 ก. ผู้ที่ได้รับธาตุเหล็กจากแพทย์อยู่แล้วต้องนับธาตุเหล็กจากซองนี้รวมด้วย และควรนำกล่องไปให้เภสัชกรดูว่าควรชงดื่มห่างจากยาเหล็กอย่างไร ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ได้ใช้แทนธาตุเหล็กที่แพทย์สั่ง

ทุกซองมีโพแทสเซียมคลอไรด์ (ให้โพแทสเซียม 52%) 3 ก. และโพแทสเซียมกลูโคเนต แอนไฮดรัส (ให้โพแทสเซียม 16.69%) 1.5 ก. คิดเป็นโพแทสเซียมรวมราว 1.8 ก. ต่อซอง (ค่าคำนวณ) ผู้ที่ต้องจำกัดโพแทสเซียม เช่น ผู้ป่วยโรคไต และผู้ที่ใช้ยาความดันบางกลุ่ม ต้องถามแพทย์ก่อนรับประทาน ฉลากระบุว่ามีผลิตภัณฑ์จากไข่ และเด็กกับสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องโรคและโภชนาการ ไม่ใช่คำวินิจฉัย ไม่ใช่แผนการรักษา และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

การกำหนดสิ่งที่ผู้ป่วยแต่ละคนควรได้รับ ต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาและนักกำหนดอาหารที่เห็นผลตรวจจริงเท่านั้น

ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทดแทนการรักษาที่แพทย์กำหนด และควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังรับประทานอะไรอยู่บ้าง