จำนวนสายพันธุ์จุลินทรีย์บนฉลาก บอกอะไรได้และบอกไม่ได้

คำตอบสั้น: จำนวนสายพันธุ์บอกได้แค่ว่าผู้ผลิตใส่จุลินทรีย์มากี่ชนิด ไม่ได้บอกว่าใส่มาอย่างละเท่าไร ไม่ได้บอกว่าเหลือมีชีวิตกี่ตัวตอนที่คุณกิน และไม่ได้แปลว่าตัวเลขมากกว่าย่อมดีกว่า

ตัวเลขนี้ถูกใช้เป็นจุดขายบ่อยมาก เพราะเป็นตัวเลขที่เข้าใจง่ายและเทียบกันได้ทันที แต่ความง่ายนั้นเองคือปัญหา

สายพันธุ์คือส่วนไหนของชื่อ

ชื่อจุลินทรีย์เต็ม ๆ มีสามท่อน

ท่อนแรกคือสกุล ท่อนที่สองคือชนิด ท่อนที่สามคือสายพันธุ์

สองท่อนแรกมักเป็นภาษาละตินตัวเอียง ส่วนท่อนที่สามมักเป็นตัวอักษรกับตัวเลขผสมกัน

ฉลากที่เขียนแค่สองท่อนแรก ยังไม่ได้บอกถึงระดับสายพันธุ์

วิธีอ่านชื่อยาว ๆ ทีละท่อนอยู่ที่ [โพรไบโอติกคืออะไร และอ่านชื่อสายพันธุ์บนฉลากอย่างไร](/article/probiotics-explained)

สิ่งที่ตัวเลขจำนวนสายพันธุ์บอกได้

บอกความหลากหลายที่ผู้ผลิตตั้งใจใส่

บอกว่าคุณควรไปหาชื่อกี่ชื่อบนฉลาก ถ้าเขียนว่า 4 สายพันธุ์ แต่ไล่ชื่อได้ 3 ชื่อ นั่นคือเรื่องที่ควรถาม

บอกให้คุณเอาไปเทียบกับกล่องอื่นที่กินอยู่ได้ ว่าชื่อซ้ำกันหรือไม่ ซึ่งมีประโยชน์เวลาเอาไปให้เภสัชกรดู

สิ่งที่ตัวเลขนี้บอกไม่ได้ เลย

ไม่ได้บอกว่าแต่ละสายพันธุ์ใส่มาเท่าไร ฉลากอาจเขียนรวมเป็นตัวเลขเดียว โดยไม่แจกแจงว่าสายพันธุ์ไหนกี่ส่วน

ไม่ได้บอกว่ามีชีวิตอยู่กี่ตัวในวันที่คุณเปิดกล่อง เพราะจุลินทรีย์เป็นสิ่งมีชีวิต จำนวนที่ใส่ตอนผลิตกับจำนวนที่เหลือเมื่อถึงมือผู้ซื้อเป็นคนละตัวเลข

ไม่ได้บอกว่าสายพันธุ์นั้นเหมาะกับร่างกายคุณ ซึ่งเป็นคำถามที่ต้องถามแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ใช่ถามตัวเลขบนกล่อง

ไม่ได้บอกว่ามากกว่าดีกว่า สูตรที่มี 10 สายพันธุ์ไม่ได้แปลว่าเหนือกว่าสูตรที่มี 4 โดยอัตโนมัติ เพราะสิ่งที่ต่างกันจริงอยู่ที่ปริมาณ การคงสภาพ และตัวสายพันธุ์เอง

และเราจะไม่เขียนว่าสายพันธุ์ไหนช่วยเรื่องอะไร เพราะเป็นการอ้างคุณประโยชน์ที่ต้องได้รับอนุญาตก่อน

มิลลิกรัม กับ CFU ไม่ใช่หน่วยเดียวกัน

• •มิลลิกรัม — น้ำหนักของผงที่ใส่ลงไป · จำนวนจุลินทรีย์ที่ยังมีชีวิต
• •CFU — จำนวนหน่วยที่เพาะขึ้นได้ · ถ้าไม่แจกแจง ก็ไม่รู้ว่าสายพันธุ์ไหนกี่ส่วน

ผงโพรไบโอติกทางการค้ามักไม่ใช่จุลินทรีย์ล้วน แต่ผสมกับตัวพาด้วย น้ำหนักเป็นมิลลิกรัมจึงไม่ใช่จำนวนจุลินทรีย์

ฉลากที่ระบุเป็นมิลลิกรัมไม่ได้ผิด แต่แปลว่าคุณเทียบจำนวนจุลินทรีย์ระหว่างสองกล่องตรง ๆ ไม่ได้ ถ้าอีกกล่องเขียนเป็น CFU

ถ้าอยากรู้ตัวเลข CFU ต้องถามผู้ผลิต ไม่ใช่คำนวณเอาเองจากมิลลิกรัม เพราะสัดส่วนตัวพาของแต่ละสูตรไม่เท่ากัน

4 คำถามที่มีประโยชน์กว่าคำถามว่ากี่สายพันธุ์

"ฉลากเขียนชื่อครบถึงระดับสายพันธุ์ไหม"

"ระบุปริมาณเป็นหน่วยอะไร และแจกแจงรายสายพันธุ์หรือรวม"

"เก็บอย่างไรตามที่ฉลากกำหนด" เพราะเป็นสิ่งมีชีวิต อ่านต่อที่ เก็บผลิตภัณฑ์ที่มีโพรไบโอติกอย่างไร

"กล่องอื่นที่บ้านมีชื่อซ้ำกับกล่องนี้ไหม"

คำโฆษณาที่ควรระวัง

ถ้าผู้ขายใช้จำนวนสายพันธุ์เป็นเหตุผลว่าดีกว่ายี่ห้ออื่น นั่นคือการเทียบที่ไม่ครบ เพราะไม่ได้พูดถึงปริมาณและการคงสภาพเลย

ถ้าผู้ขายบอกว่าสายพันธุ์นั้นช่วยเรื่องโรคใด นั่นคือการโฆษณาสรรพคุณ ซึ่งต้องขออนุญาตก่อน และสรรพคุณเชิงรักษาโรคไม่มีทางได้รับอนุญาต

คนที่พร้อมพูดเกินเพื่อปิดการขาย คือคนที่ไม่ควรเป็นคนให้ข้อมูลสุขภาพกับคุณ

อ่านต่อ

• •อ่านฉลากอาหารเสริม 7 จุดที่ต้องดูก่อนจ่ายเงิน
• •10 ประโยคโฆษณาอาหารเสริมที่ผิดกฎหมาย
• •เช็คลิสต์ 10 ข้อก่อนโอนเงินซื้ออาหารเสริม

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้สำหรับผู้ซื้อ เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์และข้อกำหนดของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและเครื่องดื่มไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาอยู่ หรืออยู่ในความดูแลของแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน โดยนำกล่องไปให้ดูด้วย