บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ผลตรวจสุขภาพ

ค่าเฟอร์ริตินสูง (Ferritin สูง) เกิดจากอะไร ธาตุเหล็กเกินไหม ต้องตรวจอะไรต่อ

คำตอบสั้น: ค่าเฟอร์ริติน (ferritin) สูง แปลว่าโปรตีนที่เก็บธาตุเหล็กในเลือดสูงกว่าช่วงอ้างอิง แต่ไม่ได้แปลว่าร่างกายมีธาตุเหล็กเกินเสมอไป งานทบทวนในวารสาร Journal of Clinical Medicine ปี 2021 ระบุว่าในเวชปฏิบัติทั่วไป มีเพียงราวร้อยละ 10 ของคนที่เฟอร์ริตินสูงที่มีธาตุเหล็กเกินจริง ที่เหลือเป็นผลจากการอักเสบและโรคอื่นที่อยู่เบื้องหลัง ซึ่ง MedlinePlus ยกตัวอย่างการติดเชื้อ โรคตับ การดื่มแอลกอฮอล์ และโรคอ้วน แพทย์จึงต้องตรวจธาตุเหล็กชุดอื่นและค่าตับเพิ่มเพื่อแยกสาเหตุ สำหรับคนไทย การได้รับเลือดบ่อย เช่น ในผู้ป่วยธาลัสซีเมียชนิดรุนแรง เป็นอีกสาเหตุหนึ่งของเฟอร์ริตินสูง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • สารานุกรม MedlinePlus ให้ค่าทั่วไปของเฟอร์ริติน ผู้ชาย 30–400 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร ผู้หญิง 13–150 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร แต่ละแล็บอาจต่างกันเล็กน้อย
  • เฟอร์ริตินต่ำบอกการขาดธาตุเหล็กได้ค่อนข้างตรง แต่เฟอร์ริตินสูงเป็นผลที่ไม่จำเพาะ ตามที่งานทบทวนปี 2021 ระบุ
  • MedlinePlus ระบุสาเหตุของเฟอร์ริตินสูง ได้แก่ ธาตุเหล็กเกิน การอักเสบหรือติดเชื้อ โรคภูมิต้านตนเอง โรคตับ มะเร็ง โรคอ้วน การดื่มแอลกอฮอล์ผิดปกติ และไทรอยด์เป็นพิษ
  • ถ้าเฟอร์ริตินสูง อย่าซื้อธาตุเหล็กมากินเองก่อนคุยกับแพทย์ MedlinePlus เตือนว่าผู้ที่รับเลือดเป็นประจำไม่ควรกินธาตุเหล็กเสริม
  • MedlinePlus ระบุว่าผลผิดปกติไม่ได้แปลว่าต้องรักษาเสมอ และยาบางชนิดทำให้ค่าขึ้นหรือลงได้

เฟอร์ริตินคืออะไร ตรวจไปเพื่ออะไร

เฟอร์ริติน (ferritin) คือโปรตีนในเซลล์ที่ทำหน้าที่เก็บธาตุเหล็กไว้ให้ร่างกายดึงไปใช้เมื่อจำเป็น ตามนิยามของ MedlinePlus ระดับเฟอร์ริตินในเลือดจึงใช้ประเมินทางอ้อมว่าร่างกายมีธาตุเหล็กสะสมมากหรือน้อย ตับเป็นแหล่งเก็บเฟอร์ริตินส่วนใหญ่ของร่างกาย

หน้าความรู้เรื่องการตรวจของ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์ส่งตรวจเฟอร์ริตินเพื่อ

  • หาหรือแยกภาวะธาตุเหล็กต่ำ เช่น โลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก
  • หาภาวะธาตุเหล็กสะสมเกิน (hemochromatosis)
  • ประเมินโรคตับ
  • ติดตามโรคเรื้อรังที่กระทบระดับธาตุเหล็ก เช่น โรคไต โรคภูมิต้านตนเอง และมะเร็ง
  • ดูผลการรักษาภาวะธาตุเหล็กต่ำหรือสูง

MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจส่งตรวจเฟอร์ริตินเมื่อผลเลือดอื่นพบฮีมาโตคริตหรือฮีโมโกลบินต่ำ ซึ่งเป็นค่าที่อยู่ในผล CBC อ่านความหมายของ CBC ได้ที่ ผลตรวจ CBC อ่านอย่างไร ทีละช่อง

ค่าเฟอร์ริตินปกติเท่าไร และเท่าไรถึงเรียกว่าสูง

สารานุกรม MedlinePlus ให้ช่วงค่าทั่วไปไว้ที่ ผู้ชาย 30–400 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร (ng/mL) และผู้หญิง 13–150 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร และย้ำว่าช่วงค่าปกติอาจต่างกันเล็กน้อยในแต่ละห้องปฏิบัติการ ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์ในใบผลของตัวเองเป็นหลัก

ตัวเลขช่วยบอกระดับความผิดปกติได้บ้าง แต่ ตัวเลขอย่างเดียวบอกสาเหตุไม่ได้ เพราะทั้งการอักเสบชั่วคราวและธาตุเหล็กเกินจริงทำให้ค่าสูงได้ทั้งคู่ แพทย์จึงดูค่าเฟอร์ริตินคู่กับอาการ ประวัติ และผลตรวจอื่นเสมอ

ค่าเฟอร์ริตินสูง เกิดจากอะไรได้บ้าง

สาเหตุส่วนใหญ่ไม่ใช่ธาตุเหล็กเกิน งานทบทวน "Hyperferritinemia - A Clinical Overview" ในวารสาร Journal of Clinical Medicine ปี 2021 ระบุว่าเฟอร์ริตินเป็นการตรวจที่ส่งบ่อยมาก ในเวชปฏิบัติทั่วไปมีเพียงราวร้อยละ 10 ของคนที่เฟอร์ริตินสูงที่สัมพันธ์กับธาตุเหล็กเกิน ส่วนที่เหลือเกิดจากปฏิกิริยาของร่างกายต่อการอักเสบ และการเพิ่มขึ้นตามโรคที่อยู่เบื้องหลัง

สาเหตุที่หน้าการตรวจและสารานุกรมของ MedlinePlus ระบุไว้

  • การอักเสบหรือการติดเชื้อ รวมถึงช่วงหลังผ่าตัด เฟอร์ริตินจึงอาจสูงชั่วคราวถ้าเพิ่งไม่สบายก่อนวันเจาะเลือด
  • โรคตับ ทั้งจากการดื่มแอลกอฮอล์มากและจากการอักเสบของตับ อ่านสาเหตุของค่าตับสูงได้ที่ ค่าตับสูงเกิดจากอะไรได้บ้าง และต้องตรวจอะไรต่อ
  • โรคอ้วน
  • โรคภูมิต้านตนเอง เช่น ข้ออักเสบรูมาตอยด์ และโรคสติลล์ในผู้ใหญ่ (adult-onset Still disease) ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าเป็นโรคไม่พบบ่อยที่มีปวดข้อ ไข้ ผื่น และเฟอร์ริตินมักสูงมาก
  • ไทรอยด์ทำงานเกิน
  • มะเร็ง
  • การได้รับเลือดบ่อย
  • ภาวะธาตุเหล็กสะสมเกิน (hemochromatosis)

ถ้ามีโรคตับอยู่แล้ว เช่น ไขมันพอกตับ หรือมีน้ำหนักเกิน หรือดื่มเหล้าเป็นประจำ ให้บอกแพทย์ทุกครั้ง เพราะโรคตับ โรคอ้วน และการดื่มแอลกอฮอล์อยู่ในรายการสาเหตุของ MedlinePlus อ่านพื้นฐานไขมันพอกตับได้ที่ ไขมันพอกตับคืออะไร เกิดจากอะไร

ภาวะธาตุเหล็กเกินคืออะไร และเกี่ยวกับธาลัสซีเมียอย่างไร

ภาวะธาตุเหล็กสะสมเกิน (hemochromatosis หรือ iron overload) คือภาวะที่ร่างกายมีธาตุเหล็กมากเกินไป ตามนิยามของ MedlinePlus ซึ่งระบุว่าธาตุเหล็กที่น้อยหรือมากเกินไปทำให้เกิดปัญหาสุขภาพร้ายแรงได้ถ้าไม่ได้รักษา

อาการของธาตุเหล็กสูงที่ MedlinePlus ระบุ มักค่อยเป็นค่อยไปและแย่ลงตามเวลา ได้แก่

  • อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
  • ปวดข้อ มักเป็นที่เข่าหรือมือ
  • ปวดท้อง
  • ความต้องการทางเพศลดลง หรือหย่อนสมรรถภาพทางเพศ
  • สีผิวเปลี่ยนเป็นเทา สีโลหะ หรือสีทองแดง

สำหรับคนไทย ธาลัสซีเมียเป็นบริบทที่ต้องนึกถึง ธาลัสซีเมีย (thalassemia) คือโรคเลือดทางพันธุกรรมที่ร่างกายสร้างฮีโมโกลบินผิดปกติหรือสร้างได้น้อย สารานุกรม MedlinePlus ระบุว่าแอลฟาธาลัสซีเมียพบบ่อยในคนเชื้อสายเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และผู้ป่วยธาลัสซีเมียชนิดรุนแรงมักต้องรับเลือดเป็นประจำ ซึ่งทำให้ธาตุเหล็กสะสมจนเป็นอันตรายได้ MedlinePlus ระบุชัดว่า ผู้ที่รับเลือดเป็นประจำไม่ควรกินธาตุเหล็กเสริม และผู้ที่รับเลือดจำนวนมากต้องได้รับการรักษาเพื่อขับธาตุเหล็ก (chelation therapy) ตามที่แพทย์ดูแล

เฟอร์ริตินสูง แพทย์จะตรวจอะไรต่อ

แพทย์มักส่งตรวจธาตุเหล็กชุดอื่นเพิ่ม เพื่อแยกว่าเหล็กเกินจริงหรือเป็นแค่ผลจากการอักเสบ หน้าความรู้เรื่องการตรวจธาตุเหล็กของ MedlinePlus แบ่งการตรวจไว้ดังนี้

  • Serum iron วัดปริมาณธาตุเหล็กในเลือด
  • Transferrin วัดโปรตีนที่ขนส่งธาตุเหล็กไปทั่วร่างกาย
  • TIBC (total iron-binding capacity) วัดว่าธาตุเหล็กจับกับทรานสเฟอร์รินและโปรตีนอื่นได้ดีแค่ไหน
  • Ferritin วัดธาตุเหล็กที่เก็บสะสม

MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะแปลผลร่วมกับอาการ อายุ ประวัติ และผลเลือดอื่น เช่น ฮีโมโกลบิน ฮีมาโตคริต CBC และ MCV ค่าตับก็มักถูกดูร่วมด้วย เพราะ MedlinePlus ระบุว่าโรคตับเป็นสาเหตุหนึ่งของเฟอร์ริตินสูง และเฟอร์ริตินส่วนใหญ่ของร่างกายเก็บอยู่ในตับ

การเตรียมตัวก่อนเจาะ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจให้งดอาหารและเครื่องดื่ม 12 ชั่วโมง และมักเจาะตอนเช้า เพราะระดับธาตุเหล็กในเลือดเปลี่ยนไปตามช่วงเวลาของวัน ควรบอกเจ้าหน้าที่ถ้าเพิ่งไม่สบายหรือเพิ่งผ่าตัด และนำรายชื่อยากับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่กินอยู่ไปด้วย

ความเชื่อที่พบบ่อย: เฟอร์ริตินสูงแปลว่าเลือดดี ธาตุเหล็กเยอะ

ไม่จริง เฟอร์ริตินสูงไม่ใช่สัญญาณว่าเลือดดีหรือร่างกายแข็งแรง งานทบทวนปี 2021 ระบุว่าเฟอร์ริตินสูงเป็นผลที่ไม่จำเพาะและมักถูกมองข้าม ส่วนใหญ่สะท้อนการอักเสบหรือโรคที่อยู่เบื้องหลัง จึงควรหาสาเหตุ ไม่ใช่ดีใจกับตัวเลข

ความเชื่อ: เฟอร์ริตินสูงแต่ซีด ให้กินยาบำรุงเลือดเพิ่ม ไม่ควรทำเอง เพราะความซีดมีหลายสาเหตุ MedlinePlus ระบุว่าธาลัสซีเมียเป็นโรคเลือดทางพันธุกรรมที่ทำให้โลหิตจาง ไม่ใช่การขาดธาตุเหล็กเสมอไป การกินธาตุเหล็กเพิ่มเมื่อเหล็กสะสมสูงอยู่แล้วอาจทำให้สะสมมากขึ้น ตามที่ MedlinePlus เตือนไว้สำหรับผู้ที่รับเลือดเป็นประจำ ถ้าสงสัยเรื่องการขาดธาตุเหล็ก อ่านวิธีอ่านผลได้ที่ โลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก อ่านผลเลือดและหาสาเหตุอย่างไร

ความเชื่อ: ผลสูงครั้งเดียวแปลว่าเป็นโรคแน่นอน ไม่จริง MedlinePlus ระบุว่าผลที่ไม่ปกติไม่ได้แปลว่ามีโรคที่ต้องรักษาเสมอ และยาบางชนิดทำให้ค่าเปลี่ยนได้ ให้แพทย์เป็นผู้แปลผล

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

นัดพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ถ้ามีข้อใดต่อไปนี้

  • เฟอร์ริตินสูงกว่าช่วงอ้างอิงในใบผล โดยเฉพาะถ้าสูงซ้ำ 2 ครั้ง
  • เฟอร์ริตินสูงร่วมกับค่าตับ (SGOT SGPT) สูง หรือมีไขมันพอกตับ
  • เป็นธาลัสซีเมีย หรือเคยได้รับเลือดหลายครั้ง
  • มีอาการเข้าได้กับธาตุเหล็กสูง เช่น อ่อนเพลียเรื้อรัง ปวดข้อที่มือหรือเข่า สีผิวคล้ำขึ้นผิดปกติ
  • มีไข้เรื้อรัง ปวดข้อ และมีผื่นเป็น ๆ หาย ๆ

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

ค่าเฟอร์ริตินปกติเท่าไร

สารานุกรม MedlinePlus ให้ค่าทั่วไป ผู้ชาย 30–400 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร ผู้หญิง 13–150 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร แต่แต่ละห้องแล็บอาจใช้ช่วงต่างกันเล็กน้อย ให้ดูค่าอ้างอิงในใบผลของตัวเอง

เฟอร์ริตินสูงแปลว่าธาตุเหล็กเกินใช่ไหม

ไม่เสมอไป งานทบทวนในวารสาร Journal of Clinical Medicine ปี 2021 ระบุว่าในเวชปฏิบัติทั่วไปมีเพียงราวร้อยละ 10 ที่มาจากธาตุเหล็กเกิน ที่เหลือมาจากการอักเสบ โรคตับ แอลกอฮอล์ โรคอ้วน และโรคอื่น

เฟอร์ริตินสูงต้องตรวจอะไรเพิ่ม

แพทย์มักตรวจธาตุเหล็กในเลือด ทรานสเฟอร์ริน TIBC ค่าตับ และ CBC เพิ่ม เพื่อแยกว่าเป็นธาตุเหล็กเกินจริงหรือเป็นผลจากการอักเสบและโรคอื่น

เป็นธาลัสซีเมีย เฟอร์ริตินสูง กินธาตุเหล็กได้ไหม

ไม่ควรกินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ MedlinePlus ระบุว่าผู้ที่รับเลือดเป็นประจำไม่ควรกินธาตุเหล็กเสริม เพราะธาตุเหล็กอาจสะสมจนเป็นอันตราย

ตรวจเฟอร์ริตินต้องงดอาหารไหม

MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจให้งดอาหารและเครื่องดื่ม 12 ชั่วโมง และมักเจาะเลือดตอนเช้า ให้ทำตามที่โรงพยาบาลแจ้ง

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-14

อ่านต่อ

ส่องกล้องกระเพาะอาหาร เตรียมตัวอย่างไร งดอาหารกี่ชั่วโมง เจ็บไหม

ส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (EGD) ต้องงดน้ำงดอาหารกี่ชั่วโมง กินยาประจำได้ไหม เจ็บไหม ต้องให้ยานอนหลับหรือเปล่า และอาการหลังตรวจแบบไหนต้องรีบกลับโรงพยาบาล

ผลตรวจการได้ยิน (Audiogram) ในใบตรวจสุขภาพ อ่านอย่างไร เกิน 25 เดซิเบลแปลว่าอะไร

อ่านผลตรวจสมรรถภาพการได้ยิน (audiogram) เดซิเบล ความถี่ O X เกณฑ์ 25 dB ร่องที่ 4000 Hz และ 15 dB shift ตามแนวทางกรมควบคุมโรค พร้อมวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ

ทำ MRI ต้องเตรียมตัวอย่างไร มีเหล็กดาม ขดลวด หรือเครื่องกระตุ้นหัวใจ ตรวจได้ไหม

ก่อนทำ MRI ต้องงดอาหารไหม มีเหล็กดามกระดูก ขดลวดหัวใจ เครื่องกระตุ้นหัวใจ รอยสัก ร้อยไหม ตรวจได้หรือเปล่า กลัวที่แคบทำอย่างไร ตามข้อมูล FDA และ รพ.รัฐ

เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงในผลตรวจสุขภาพ ทั้งที่ไม่ป่วย เกิดจากอะไร

เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงเกิน 11,000 ในผลตรวจสุขภาพ เกิดจากอะไรได้บ้าง บุหรี่ น้ำหนักเกิน ความเครียด ยาสเตียรอยด์ นิวโทรฟิล ลิมโฟไซต์สูง ต้องตรวจอะไรต่อ

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 80 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท