เกี่ยวกับ ความรู้ยากับอาหารเสริม
ยาไซโปรฟลอกซาซิน เลโวฟลอกซาซิน ทำเอ็นร้อยหวายอักเสบหรือขาดจริงไหม ใครเสี่ยง
คำตอบสั้น: จริง ยาปฏิชีวนะกลุ่มฟลูออโรควิโนโลน (fluoroquinolone) เช่น ไซโปรฟลอกซาซิน (ciprofloxacin) และเลโวฟลอกซาซิน (levofloxacin) เพิ่มความเสี่ยงเอ็นอักเสบและเอ็นฉีกขาด โดยเฉพาะเอ็นร้อยหวายที่ข้อเท้าด้านหลัง MedlinePlus ระบุว่าเกิดได้ทุกวัย แต่เสี่ยงสูงสุดในคนอายุเกิน 60 ปี และต้องบอกแพทย์ถ้ากินหรือฉีดสเตียรอยด์ เป็นโรคไต หรือเคยปลูกถ่ายไต หัวใจ หรือปอด และเกิดได้ทั้งระหว่างใช้ยาจนถึงหลายเดือนหลังใช้ยา ภาพรวมพบไม่บ่อย แต่ถ้าปวด บวม หรือขยับเอ็นลำบากระหว่างใช้ยา ให้พักส่วนนั้นและติดต่อแพทย์ทันที ถ้าติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาล
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ยาในกลุ่มนี้ที่พบบ่อย ได้แก่ ไซโปรฟลอกซาซิน เลโวฟลอกซาซิน ออฟลอกซาซิน และนอร์ฟลอกซาซิน
- การวิเคราะห์รวม 15 การศึกษา ในวารสาร European Journal of Clinical Pharmacology ปี 2019 พบว่ายากลุ่มนี้สัมพันธ์กับโอกาสเอ็นร้อยหวายขาดสูงขึ้นราว 2.5 เท่า และเอ็นร้อยหวายอักเสบราว 4 เท่า
- ตัวเลขจริงไม่สูง การวิเคราะห์ในวารสาร EFORT Open Reviews ปี 2024 (ผู้ป่วยรวม 439,299 คน) ประเมินว่าเกิดปัญหาเอ็นร้อยหวายราว 0.17% ในผู้ใช้ไซโปรฟลอกซาซินหรือเลโวฟลอกซาซิน
- อาการเตือน: ปวด บวม กดเจ็บ ข้อติด หรือขยับลำบากที่ส้นเท้า ไหล่ หรือมือ
- ได้ยินเสียงดังป๊อก หรือลงน้ำหนักขาไม่ได้ ให้ไปโรงพยาบาลทันที
ยาปฏิชีวนะกลุ่มฟลูออโรควิโนโลนคืออะไร ใช้กับโรคอะไร
ฟลูออโรควิโนโลนคือยาปฏิชีวนะกลุ่มหนึ่งที่ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ใช้กับการติดเชื้อหลายชนิด MedlinePlus ยกตัวอย่างการใช้ไซโปรฟลอกซาซิน เช่น การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ และการติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิดในปอดและลำไส้ ยากลุ่มนี้มีชื่อลงท้ายคล้ายกันว่า "-ฟลอกซาซิน" (-floxacin) จึงสังเกตได้จากชื่อบนซองยา
MedlinePlus ย้ำว่า ยาปฏิชีวนะไม่ได้ผลกับไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือการติดเชื้อไวรัส การใช้โดยไม่จำเป็นทำให้เสี่ยงติดเชื้อดื้อยาในภายหลัง และยังเสี่ยงผลข้างเคียงโดยไม่ได้ประโยชน์
ทำไมยากลุ่มนี้ทำให้เอ็นอักเสบหรือขาดได้
เอ็น (tendon) คือเนื้อเยื่อเหนียวที่ยึดกล้ามเนื้อเข้ากับกระดูก ยากลุ่มฟลูออโรควิโนโลนเพิ่มโอกาสที่เอ็นจะอักเสบหรือฉีกขาด MedlinePlus ระบุว่าเกิดได้ที่เอ็นไหล่ มือ ข้อเท้าด้านหลัง (เอ็นร้อยหวาย) หรือส่วนอื่น และ เกิดได้ทั้งระหว่างกินยาและนานถึงหลายเดือนหลังกินยาครบ
หลักฐานจากงานวิจัย
- การวิเคราะห์รวมงานวิจัยเชิงสังเกต 15 การศึกษา (European Journal of Clinical Pharmacology ปี 2019) พบว่าผู้ใช้ยากลุ่มนี้มีโอกาสเอ็นร้อยหวายขาดสูงขึ้นราว 2.5 เท่า เอ็นร้อยหวายอักเสบราว 4 เท่า และโรคเอ็นใด ๆ ราว 2 เท่า ความเสี่ยงยังเห็นชัดในกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป ผู้วิจัยสรุปว่าอายุมากและการใช้สเตียรอยด์ร่วมดูเป็นปัจจัยเสี่ยงเพิ่ม ทั้งนี้เมื่อแยกดูเฉพาะเอ็นร้อยหวายขาดตามชนิดยา งานเดียวกันพบความเสี่ยงเพิ่มชัดในออฟลอกซาซินและนอร์ฟลอกซาซิน แต่ไม่พบอย่างมีนัยสำคัญในไซโปรฟลอกซาซินและเลโวฟลอกซาซิน คำเตือนบนฉลากของทั้งสองตัวยังคงอยู่ จึงยังต้องเฝ้าสังเกตอาการเหมือนเดิม
- การวิเคราะห์แยกตามชนิดยา (EFORT Open Reviews ปี 2024 รวม 12 การศึกษา ผู้ป่วย 439,299 คน) ประเมินโอกาสเกิดปัญหาเอ็นร้อยหวายราว 0.17% สำหรับเลโวฟลอกซาซินและไซโปรฟลอกซาซิน และราว 1.4% สำหรับออฟลอกซาซิน
ตัวเลข 0.17% แปลว่าราว 17 คนในผู้ใช้ยา 10,000 คน จึงไม่ใช่เหตุให้กลัวจนไม่ยอมรับยาที่แพทย์สั่ง แต่เป็นเหตุให้รู้อาการเตือนและบอกแพทย์ให้ครบว่าตัวเองมีปัจจัยเสี่ยงอะไร
ใครเสี่ยงเอ็นอักเสบหรือเอ็นขาดจากยานี้มากกว่าคนอื่น
คนอายุเกิน 60 ปีเสี่ยงสูงสุด MedlinePlus ระบุกลุ่มที่ต้องบอกแพทย์ก่อนใช้ยา
- อายุมากกว่า 60 ปี
- ใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดกินหรือฉีด เช่น เพรดนิโซโลน เดกซาเมทาโซน เมทิลเพรดนิโซโลน
- เป็นโรคไต หรือเคยปลูกถ่ายไต หัวใจ หรือปอด
- มีโรคข้อหรือโรคเอ็น เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
- ออกกำลังกายหรือใช้แรงเป็นประจำ
ในชีวิตคนไทย กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษคือผู้สูงอายุที่ฉีดยาหรือกินยาสเตียรอยด์แก้ปวดข้ออยู่ แล้วได้ยาไซโปรฟลอกซาซินจากการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ หรือคนที่ยังทำสวน ทำนา ยกของหนักทุกวัน การทำงานของไตก็มีผล เพราะยาหลายตัวถูกขับทางไต ค่าไตของตัวเองอ่านได้ที่ ค่าไต eGFR กับครีอะตินิน
อาการเตือนเอ็นอักเสบและเอ็นขาดเป็นอย่างไร
อาการเอ็นอักเสบที่ MedlinePlus ให้รีบแจ้งแพทย์คือ ปวด บวม กดเจ็บ ข้อฝืด หรือขยับกล้ามเนื้อส่วนนั้นลำบาก ส่วนใหญ่เริ่มที่ส้นเท้าด้านหลัง เดินลงน้ำหนักแล้วเจ็บ ขึ้นบันไดลำบาก
ถ้ามีอาการเอ็นอักเสบระหว่างใช้ยาหรือหลังใช้ยา
- พักส่วนนั้น งดวิ่ง กระโดด และยกของหนัก
- ติดต่อแพทย์ผู้สั่งยาหรือเภสัชกรทันที ถ้าติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาล ไม่ต้องรอจนกินยาครบ เพราะฉลากยากลุ่มนี้กำหนดให้แจ้งแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการที่เอ็น แพทย์จะตัดสินว่าจะเปลี่ยนเป็นยาปฏิชีวนะตัวอื่นหรือไม่
- นำซองยาไปด้วย เพื่อให้แพทย์รู้ชื่อยาและวันที่เริ่มกิน
อาการที่บอกว่า เอ็นอาจขาดแล้ว ตาม MedlinePlus คือ ได้ยินหรือรู้สึกเสียงดังป๊อกหรือเหมือนอะไรขาดที่บริเวณเอ็น มีรอยช้ำหลังบาดเจ็บบริเวณเอ็น หรือขยับหรือลงน้ำหนักส่วนนั้นไม่ได้ ซึ่งต้องไปรับการรักษาฉุกเฉิน
ยากลุ่มนี้มีผลข้างเคียงร้ายแรงอื่นอะไรอีก
นอกจากเรื่องเอ็น MedlinePlus ระบุผลข้างเคียงร้ายแรงอื่นที่ต้องแจ้งแพทย์ทันที ได้แก่
- ปลายประสาทอักเสบ คือ ชา เป็นเหน็บ ปวดแสบร้อน หรืออ่อนแรงที่แขนขา ซึ่งเกิดได้ไม่นานหลังเริ่มยาและอาจไม่หายแม้หยุดยาแล้ว
- ผลต่อสมองและอารมณ์ เช่น สับสน กระวนกระวาย นอนไม่หลับ ฝันร้าย เห็นภาพหลอน มือสั่น ชัก
- น้ำตาลในเลือดผิดปกติ โดยเฉพาะคนเป็นเบาหวาน เช่น หิวมาก ใจสั่น เหงื่อออก มือสั่น
- ท้องเสียรุนแรง ถ่ายเป็นน้ำหรือมีเลือด ซึ่งเกิดได้นานถึง 2 เดือนหลังใช้ยา
- ผิวไวต่อแสงแดด ผิวแดง บวม หรือพองเหมือนโดนแดดเผาหนัก
- ผลต่อหลอดเลือดแดงใหญ่ การวิเคราะห์รวมในวารสาร Scientific Reports ปี 2021 พบว่าการใช้ยากลุ่มนี้สัมพันธ์กับโอกาสหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะสูงขึ้นราว 2.4 เท่า และโป่งพองราว 2 เท่า แต่คำนวณว่าต้องมีผู้ใช้ยาราว 7,246 คนจึงจะเกิดเพิ่ม 1 ราย MedlinePlus จึงให้บอกแพทย์ถ้าเคยเป็นหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพอง ความดันสูง หรือโรคหลอดเลือดส่วนปลาย
ยาปฏิชีวนะกลุ่มนี้ห้ามกินคู่กับอะไร
ยาลดกรดและวิตามินรวมที่มีแคลเซียม แมกนีเซียม อะลูมิเนียม สังกะสี หรือเหล็ก ทำให้ยาดูดซึมได้น้อยลง MedlinePlus ระบุให้กินสิ่งเหล่านี้ก่อนไซโปรฟลอกซาซินอย่างน้อย 6 ชั่วโมง หรือหลังอย่างน้อย 2 ชั่วโมง ข้อควรรู้อื่น
- นม โยเกิร์ต หรือน้ำผลไม้เสริมแคลเซียม ห้ามใช้กลืนยาอย่างเดียว แต่กินยาพร้อมมื้ออาหารที่มีอาหารเหล่านี้ได้
- ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) เช่น ไอบูโพรเฟน นาพร็อกเซน MedlinePlus ระบุว่าทำปฏิกิริยากับไซโปรฟลอกซาซิน ห้ามเริ่มเองระหว่างใช้ยา ให้ถามแพทย์ก่อน
- กาแฟ ชา เครื่องดื่มชูกำลัง ยาอาจเพิ่มอาการใจสั่น นอนไม่หลับ จากคาเฟอีน
- ยาสเตียรอยด์ เพิ่มความเสี่ยงเรื่องเอ็นดังที่กล่าวไปแล้ว
รายละเอียดการเว้นระยะยาปฏิชีวนะกับสิ่งที่กินอยู่ประจำ อ่านได้ที่ ช่วงกินยาปฏิชีวนะ ทำไมบางอย่างต้องเว้นระยะ
ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องยาปฏิชีวนะกับเอ็น
ความเชื่อ 1: "ปวดส้นเท้านิดหน่อย กินยาให้ครบคอร์สก่อนแล้วค่อยบอกหมอ" ไม่ถูก อาการที่เอ็นระหว่างใช้ยากลุ่มนี้ต้องแจ้งแพทย์ทันที เพื่อให้แพทย์ตัดสินว่าจะใช้ยาต่อหรือเปลี่ยนยา ไม่ใช่รอจนจบคอร์ส
ความเชื่อ 2: "กินยาครบแล้ว หมดห่วงเรื่องเอ็น" ไม่จริง MedlinePlus ระบุว่าเอ็นอักเสบหรือขาดเกิดได้นานถึงหลายเดือนหลังใช้ยา ถ้าปวดเอ็นในช่วงนั้น ให้บอกแพทย์ว่าเคยได้ยานี้
ความเชื่อ 3: "ยาแรง ๆ กลุ่มนี้ช่วยให้หายหวัดเร็ว" ไม่จริง ยาปฏิชีวนะไม่ได้ผลกับหวัดหรือไข้หวัดใหญ่ซึ่งเกิดจากไวรัส ใช้ไปก็ได้แค่ความเสี่ยงผลข้างเคียง
ก่อนรับยาปฏิชีวนะ ควรบอกแพทย์หรือเภสัชกรอะไร
บอกให้ครบว่าอายุเท่าไร ใช้ยาสเตียรอยด์อยู่ไหม และมีโรคไต โรคข้อ หรือเคยปลูกถ่ายอวัยวะหรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์เลือกยาที่เหมาะกับตัวเรา คำถามที่ควรถาม
- ยาที่ได้รับชื่ออะไร อยู่ในกลุ่มฟลูออโรควิโนโลนไหม
- ต้องกินกี่วัน และต้องเว้นระยะกับยาลดกรดหรือวิตามินที่กินอยู่อย่างไร
- ถ้าปวดเอ็นหรือชาปลายมือปลายเท้า ต้องติดต่อใคร
- ยาแก้ปวดที่กินอยู่ใช้ร่วมกับยานี้ได้หรือไม่
ญาติที่พาผู้สูงอายุไปหาหมอ ควรเตรียมรายการยาประจำตัวไปด้วยทุกครั้ง วิธีเตรียมตัวอ่านได้ที่ เตรียมตัวก่อนพาผู้สูงอายุไปหาหมอ
เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที
มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ระหว่างหรือหลังใช้ยากลุ่มฟลูออโรควิโนโลน ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- ได้ยินหรือรู้สึกเสียงดังป๊อกที่เอ็น ขยับหรือลงน้ำหนักขาไม่ได้
- ปวดหน้าอก ท้อง หรือหลังขึ้นมาทันทีอย่างรุนแรง
- ผื่นลมพิษ หน้า ปาก ลิ้น หรือคอบวม เสียงแหบ หายใจหรือกลืนลำบาก
- ผิวลอก หรือผิวพองเป็นตุ่มน้ำ
- ชัก เป็นลม หมดสติ หรือใจเต้นเร็วผิดปกติ
- ท้องเสียถ่ายเป็นน้ำหรือมีเลือดปน
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ไซโปรฟลอกซาซินทำให้เอ็นขาดได้จริงไหม
จริง แต่พบไม่บ่อย ยาปฏิชีวนะกลุ่มฟลูออโรควิโนโลนเพิ่มความเสี่ยงเอ็นอักเสบและเอ็นขาด โดยเฉพาะเอ็นร้อยหวาย งานวิเคราะห์ปี 2024 ประเมินว่าเกิดปัญหาเอ็นร้อยหวายราว 0.17% ของผู้ใช้ไซโปรฟลอกซาซิน
ใครเสี่ยงเอ็นขาดจากยาปฏิชีวนะกลุ่มนี้มากที่สุด
MedlinePlus ระบุว่าเสี่ยงสูงสุดในคนอายุเกิน 60 ปี รวมถึงคนที่ใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดกินหรือฉีด คนเป็นโรคไต คนที่เคยปลูกถ่ายไต หัวใจ หรือปอด และคนที่มีโรคข้อหรือโรคเอ็น
กินยาปฏิชีวนะแล้วปวดส้นเท้าต้องทำอย่างไร
พักขาข้างนั้น งดออกแรง และติดต่อแพทย์ผู้สั่งยาหรือเภสัชกรทันทีพร้อมซองยา ถ้ามีเสียงดังป๊อกหรือลงน้ำหนักไม่ได้ ให้ไปโรงพยาบาลทันที
หยุดยาไปแล้ว เอ็นยังอักเสบได้อีกไหม
ได้ MedlinePlus ระบุว่าเอ็นอักเสบหรือขาดเกิดได้นานถึงหลายเดือนหลังใช้ยา ถ้าปวดเอ็นในช่วงนั้นควรบอกแพทย์ว่าเคยได้ยากลุ่มนี้
กินไซโปรฟลอกซาซินกับนมหรือยาลดกรดได้ไหม
ไม่ควรกลืนยากับนมอย่างเดียว ส่วนยาลดกรดหรือวิตามินที่มีแคลเซียม แมกนีเซียม อะลูมิเนียม สังกะสี หรือเหล็ก MedlinePlus ให้กินก่อนยาอย่างน้อย 6 ชั่วโมงหรือหลังยาอย่างน้อย 2 ชั่วโมง
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- CiprofloxacinMedlinePlus Drug Information, U.S. National Library of Medicine
- LevofloxacinMedlinePlus Drug Information, U.S. National Library of Medicine
- Fluoroquinolones and the risk of tendon injury: a systematic review and meta-analysis (European Journal of Clinical Pharmacology, 2019)PubMed
- Achilles tendon complications of fluoroquinolone treatment: a molecule-stratified systematic review and meta-analysis (EFORT Open Reviews, 2024)PubMed
- The association between fluoroquinolones and aortic dissection and aortic aneurysms: a systematic review and meta-analysis (Scientific Reports, 2021)PubMed
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12
อ่านต่อ
ยาถ่ายพยาธิ ผู้ใหญ่ต้องกินทุกปีไหม อัลเบนดาโซลครอบคลุมพยาธิอะไรบ้าง
กินยาถ่ายพยาธิปีละครั้งจำเป็นไหม WHO แนะนำถ่ายพยาธิเป็นรอบเฉพาะกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ระบาด อัลเบนดาโซลไม่ครอบคลุมพยาธิสตรองจิลอยด์ ใครควรตรวจก่อน
ยาแก้เมารถ เมาเรือ ผู้สูงอายุกินได้ไหม กินก่อนเดินทางกี่นาที
ยาแก้เมารถไดเมนไฮดริเนตควรกิน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนเดินทาง ทำให้ง่วง MedlinePlus ระบุว่าผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปโดยทั่วไปไม่ควรใช้ ใครต้องระวัง
ยาหมดอายุกินได้ไหม ยาเสื่อมดูอย่างไร ยาน้ำเปิดแล้วใช้ได้กี่วัน
ยาหมดอายุไม่ควรกิน ยาน้ำเปิดแล้วเก็บได้ไม่เกิน 6 เดือน ยาหยอดตา 1 เดือน ยาแบ่งบรรจุไม่เกิน 1 ปี วิธีดูยาเสื่อม และวิธีทิ้งยาเก่าให้ปลอดภัย
ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน (DPP-4) ผลข้างเคียง ตุ่มน้ำพอง ปวดท้อง ปวดข้อ
ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน เช่น ซิตากลิปติน วิลดากลิปติน ลินากลิปติน ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ตุ่มน้ำพองใส ตับอ่อนอักเสบ ปวดข้อ และอาการที่ต้องไปพบแพทย์ทันที