ผู้สูงอายุควรได้โปรตีนวันละเท่าไร และนับจากอาหารจริงอย่างไร

คำถามนี้ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน และเหตุผลสำคัญกว่าตัวเลข

ทำไมถึงไม่มีตัวเลขเดียว

เพราะความต้องการโปรตีนคิดจากน้ำหนักตัวเป็นหลัก

และยังขึ้นกับระดับกิจกรรม ภาวะเจ็บป่วย และที่สำคัญที่สุดคือการทำงานของไต

ผู้ที่มีโรคไต มักได้รับการกำหนดปริมาณโปรตีนจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเป็นการเฉพาะ ซึ่งอาจต่างจากคนทั่วไปมาก

คนกลุ่มนี้ห้ามคิดเองและห้ามใช้ตัวเลขทั่วไปจากอินเทอร์เน็ตเด็ดขาด

หลักการที่ใช้กันทั่วไป

ความต้องการโปรตีนมักคิดเป็นกรัมต่อน้ำหนักตัวหนึ่งกิโลกรัมต่อวัน

และมีข้อสังเกตทางโภชนาการว่าผู้สูงอายุมีความต้องการต่อน้ำหนักตัวสูงกว่าผู้ใหญ่วัยกลางคน เนื่องจากประสิทธิภาพการใช้โปรตีนของร่างกายเปลี่ยนไปตามวัย

ตัวเลขที่เหมาะกับคนที่บ้านคุณ ควรมาจากนักกำหนดอาหารหรือแพทย์ เพราะต้องดูน้ำหนัก โรคประจำตัว และผลเลือดประกอบ

เราจะไม่ให้ตัวเลขเจาะจงในบทความนี้ เพราะถ้าคนที่มีปัญหาไตอ่านแล้วเอาไปใช้ จะเกิดผลเสียจริง

สิ่งที่ทำได้เองและมีประโยชน์จริง

นับว่าตอนนี้ท่านได้เท่าไร

จดอาหารที่กินจริง 3 วัน รวมของว่างและเครื่องดื่ม

เอาไปให้นักกำหนดอาหารหรือแพทย์ดู

การจดจริงมีค่ามากกว่าการบอกว่ากินได้น้อย เพราะเห็นได้ว่าน้อยตรงไหนและขาดอะไร

รู้จักแหล่งโปรตีนในอาหารไทย

ไข่ · ปลา · เนื้อสัตว์ · เต้าหู้ · ถั่ว · นม

อาหารไทยที่ผู้สูงอายุกินง่ายและมีโปรตีน เช่น ไข่ตุ๋น ปลานึ่ง ต้มจืดเต้าหู้หมูสับ โจ๊กใส่ไข่ แกงจืดปลา

กระจายให้ทุกมื้อ

หลายบ้านมีโปรตีนกระจุกอยู่ที่มื้อเย็นมื้อเดียว

การกระจายให้มีทุกมื้อเป็นสิ่งที่นักกำหนดอาหารมักแนะนำ

ดูว่าเคี้ยวไหวไหม

เนื้อสัตว์ที่เหนียวเป็นสาเหตุให้ผู้สูงอายุเลี่ยงโปรตีนโดยไม่ตั้งใจ

สับ ต้มให้เปื่อย นึ่ง หรือทำเป็นไข่ตุ๋น ช่วยได้

ใครที่ต้องให้แพทย์กำหนดเท่านั้น

ผู้ที่มีโรคไตทุกระยะ รวมถึงผู้ที่ฟอกไต

ผู้ที่มีโรคตับ

ผู้ที่แพทย์เคยสั่งจำกัดอาหารบางประเภท

ผู้ที่กำลังอยู่ระหว่างการรักษาโรคใด ๆ

สำหรับกลุ่มนี้ การกินโปรตีนเพิ่มเองอาจสวนทางกับแผนการรักษา

เรื่องที่ได้ยินบ่อยแล้วเข้าใจผิด

"กินโปรตีนเยอะแล้วไตพัง"

ประเด็นนี้ต้องแยกให้ชัด เรื่องการจำกัดโปรตีนเป็นคำแนะนำสำหรับผู้ที่มีโรคไตอยู่แล้วและอยู่ในความดูแลของแพทย์ ไม่ใช่คำแนะนำทั่วไปสำหรับทุกคน

และผู้ที่มีโรคไตก็ไม่ควรลดโปรตีนเองเช่นกัน เพราะปริมาณต้องกำหนดโดยแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร

สรุปคือ ทั้งการเพิ่มและการลด ล้วนไม่ควรทำเองในคนที่มีปัญหาไต

เมื่อไรควรพบนักกำหนดอาหาร

อ่านต่อที่ [ควรพบนักกำหนดอาหารเมื่อไร](/article/when-to-see-dietitian)

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับผู้ดูแล ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

อาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือกลืนลำบากในผู้สูงอายุ อาจมีสาเหตุที่ต้องได้รับการตรวจ จึงควรพาไปพบแพทย์ ไม่ควรแก้เองด้วยการหาอาหารหรือผลิตภัณฑ์มาเสริม

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักกำหนดอาหาร ก่อนเปลี่ยนแปลงสิ่งที่รับประทาน