บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้โภชนาการทางการแพทย์

เป็นเบาหวานสูบบุหรี่อันตรายแค่ไหน เลิกบุหรี่แล้วน้ำตาลขึ้นจริงไหม

คำตอบสั้น: คนเป็นเบาหวานที่สูบบุหรี่มีความเสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่าคนไม่สูบราว 1.55 เท่า และเสี่ยงโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายราว 2 เท่า ตามงานรวบรวม 89 การศึกษาในวารสาร Circulation ปี 2015 ส่วนเรื่องเลิกบุหรี่แล้วน้ำตาลขึ้น เป็นเรื่องจริงแต่ชั่วคราว ข้อมูลผู้ป่วยในสหราชอาณาจักรกว่า 10,000 คนพบ HbA1c สูงขึ้นราว 0.21% ในปีแรกหลังเลิก แล้วกลับมาใกล้เคียงคนที่ยังสูบภายใน 3 ปี แนวทาง ADA 2026 จึงยังแนะนำให้เลิกบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าทั้งหมด โดยใช้การให้คำปรึกษาร่วมกับยาช่วยเลิก

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • บุหรี่กับเบาหวานทำให้หลอดเลือดตีบแคบทั้งคู่ เมื่อมาด้วยกันจึงเสี่ยงหัวใจ สมอง ไต ตา และเท้ามากขึ้น
  • งานรวบรวมวิจัยปี 2015 พบผู้เป็นเบาหวานที่สูบบุหรี่เสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่าคนไม่สูบราว 1.55 เท่า และคนที่เลิกแล้วความเสี่ยงลดลงเมื่อเทียบกับคนที่ยังสูบ
  • เลิกบุหรี่แล้ว HbA1c อาจขึ้นราว 0.21% ในปีแรก และกลับมาใกล้เดิมภายใน 3 ปี
  • น้ำหนักมักขึ้นเฉลี่ย 3–5 กิโลกรัมหลังเลิก แต่ ADA ระบุว่าไม่ได้ลบล้างประโยชน์ต่อหัวใจ
  • บุหรี่ไฟฟ้าไม่ใช่ทางเลือกที่ปลอดภัย ADA แนะนำให้เลิกทั้งสองแบบ

ทำไมคนเป็นเบาหวานสูบบุหรี่ถึงอันตรายกว่าคนทั่วไป

เพราะบุหรี่และเบาหวานทำร้ายหลอดเลือดแบบเดียวกัน เมื่อมาพร้อมกันความเสียหายจึงซ้อนทับ NIDDK (สถาบันโรคเบาหวาน ระบบย่อยอาหาร และไตแห่งชาติสหรัฐฯ) ระบุว่าทั้งการสูบบุหรี่และเบาหวานทำให้หลอดเลือดตีบแคบได้ และจัดการเลิกบุหรี่ไว้เป็นตัว S (stop smoking) ใน "ABCs ของเบาหวาน" คู่กับ A (HbA1c) B (ความดัน) และ C (คอเลสเตอรอล)

แนวทาง ADA 2026 (หมวดที่ 5) ระบุว่าผู้เป็นเบาหวานที่สูบบุหรี่หรือได้รับควันบุหรี่มือสอง มีความเสี่ยงสูงขึ้นทั้ง

  • โรคหลอดเลือดใหญ่: โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดส่วนปลาย
  • โรคหลอดเลือดเล็ก: โรคไต และการมองเห็นที่แย่ลง
  • HbA1c ที่สูงขึ้น และการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร

อ่านว่าหลอดเลือดตีบจากคราบไขมันเกิดขึ้นอย่างไรได้ที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือด เกิดขึ้นได้อย่างไร

ตัวเลขความเสี่ยงจากงานวิจัยบอกอะไร

งานรวบรวมวิจัยขนาดใหญ่ยืนยันว่าความเสี่ยงเพิ่มชัดเจนในทุกโรคหลอดเลือดหลัก การวิเคราะห์อภิมาน (meta-analysis คือการรวมผลงานวิจัยหลายชิ้นมาคำนวณร่วมกัน) ในวารสาร Circulation ปี 2015 รวมการศึกษาแบบติดตามไปข้างหน้า 89 ชิ้นในผู้ป่วยเบาหวาน พบว่าเมื่อเทียบกับคนไม่สูบ คนที่สูบบุหรี่มีความเสี่ยงสัมพัทธ์ ดังนี้

  • เสียชีวิตจากทุกสาเหตุ 1.55 เท่า (48 การศึกษา ผู้เข้าร่วมกว่า 1.1 ล้านคน)
  • เสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด 1.49 เท่า
  • โรคหลอดเลือดหัวใจ 1.51 เท่า
  • โรคหลอดเลือดสมอง 1.54 เท่า
  • โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย 2.15 เท่า
  • หัวใจล้มเหลว 1.43 เท่า

ความเสี่ยงสัมพัทธ์ 1.55 เท่า หมายถึงโอกาสเกิดเหตุการณ์นั้นมากกว่าคนไม่สูบราวครึ่งหนึ่ง งานเดียวกันพบว่าคนที่เลิกบุหรี่แล้วยังเสี่ยงมากกว่าคนที่ไม่เคยสูบเล็กน้อย (เสียชีวิตจากทุกสาเหตุ 1.19 เท่า) ผู้วิจัยสรุปว่าการเลิกบุหรี่สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ลดลงเมื่อเทียบกับการสูบต่อ

โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายคือภาวะที่หลอดเลือดไปเลี้ยงขาตีบ ทำให้เดินแล้วปวดน่อง และแผลที่เท้าหายยาก ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ของคนเป็นเบาหวาน

เลิกบุหรี่แล้วน้ำตาลขึ้นจริงไหม

จริง แต่เป็นการขึ้นเล็กน้อยและชั่วคราว งานศึกษาจากฐานข้อมูลเวชระเบียนปฐมภูมิของสหราชอาณาจักร (THIN) ตีพิมพ์ในวารสาร Lancet Diabetes & Endocrinology ปี 2015 ติดตามผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่สูบบุหรี่ 10,692 คน ในจำนวนนี้ 3,131 คนเลิกได้ต่อเนื่องอย่างน้อย 1 ปี ผลที่พบคือ

  • HbA1c สูงขึ้นราว 0.21% ในปีแรกหลังเลิก
  • HbA1c ค่อย ๆ ลดลงเมื่อเลิกต่อเนื่อง และใกล้เคียงกับคนที่ยังสูบภายใน 3 ปี
  • การขึ้นของ HbA1c นี้ไม่ได้อธิบายด้วยน้ำหนักที่เพิ่มขึ้น

HbA1c คือค่าน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังราว 3 เดือน (ดู FBS กับ HbA1c ต่างกันอย่างไร) ผู้วิจัยระบุว่าการขึ้นชั่วคราวนี้อาจมีผลต่อภาวะแทรกซ้อนของหลอดเลือดเล็กเมื่อมองในระดับประชากร ข้อมูลนี้จึงเป็นเหตุผลให้แจ้งทีมรักษาเมื่อเริ่มเลิก ไม่ใช่เหตุผลให้สูบต่อ เพราะแนวทาง ADA 2026 ยังแนะนำให้ผู้เป็นเบาหวานเลิกบุหรี่ทุกคน

ในทางปฏิบัติ ถ้ากำลังเลิกบุหรี่ ให้แจ้งแพทย์ที่ดูแลเบาหวาน แพทย์อาจนัดตรวจบ่อยขึ้นหรือปรับแผนการรักษาตามผลเลือด ห้ามเพิ่มหรือลดยาเบาหวานเอง

ความเชื่อที่พบบ่อย: "เลิกบุหรี่แล้วอ้วน น้ำตาลขึ้น สู้สูบต่อไม่ได้" จริงไหม

ไม่จริง แนวทาง ADA 2026 ยอมรับว่าน้ำหนักขึ้นหลังเลิกบุหรี่เป็นเรื่องที่ต้องดูแล โดยงานวิจัยพบน้ำหนักขึ้นเฉลี่ย 3–5 กิโลกรัม แต่ ADA ระบุว่าน้ำหนักส่วนนี้ไม่จำเป็นต้องคงอยู่ระยะยาว และไม่ได้ลดทอนประโยชน์ต่อหัวใจและหลอดเลือดที่ได้จากการเลิก ADA ยังอ้างงานรวบรวมวิจัยที่พบว่าการเลิกบุหรี่ลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดและการเสียชีวิต ไม่ว่าน้ำหนักจะขึ้นหรือไม่

บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าสำหรับคนเป็นเบาหวานไหม

ไม่ควรถือว่าปลอดภัย ADA 2026 ระบุว่าแม้บุหรี่มวนจะเป็นผลิตภัณฑ์ยาสูบที่อันตรายมาก แต่บุหรี่ไฟฟ้าก็มีความเสี่ยงสำคัญต่อหัวใจหลอดเลือดและระบบหายใจ และทำให้ติดนิโคติน ADA แนะนำให้ผู้เป็นเบาหวานเลี่ยงบุหรี่ไฟฟ้าทั้งในฐานะตัวช่วยเลิกบุหรี่มวนและการใช้เพื่อความเพลิดเพลิน ถ้าใช้อยู่ ไม่ควรใช้ทั้งสองแบบพร้อมกัน และควรเลิกบุหรี่ไฟฟ้าด้วย NIDDK ก็ระบุตรงกันว่าบุหรี่ไฟฟ้าไม่ใช่ทางเลือกที่ปลอดภัย

ADA ยังระบุว่ายาสูบชนิดไม่เผาไหม้ เช่น ชนิดอมหรือเคี้ยว เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด การเปลี่ยนไปใช้ยาสูบรูปแบบอื่นจึงไม่ใช่ทางออก

คนเป็นเบาหวานเลิกบุหรี่อย่างไรให้สำเร็จ

วิธีที่ได้ผลคือใช้การให้คำปรึกษาร่วมกับยาช่วยเลิกบุหรี่ ไม่ใช่หักดิบคนเดียว ADA 2026 ข้อ 5.40 แนะนำให้ทีมรักษาถามเรื่องการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าทุกครั้งที่พบ แนะนำให้เลิกทั้งหมด และให้การรักษาแบบผสม คือการให้คำปรึกษาร่วมกับยา ADA ระบุว่ามีการทดลองแบบสุ่มจำนวนมากยืนยันว่าการให้คำปรึกษาทั้งแบบเข้มข้นและแบบสั้น รวมถึงสายด่วนทางโทรศัพท์ ช่วยให้เลิกได้

ขั้นตอนที่ทำได้จริงในบริบทไทย

  • บอกแพทย์ที่คลินิกเบาหวานว่าอยากเลิก: แพทย์จะประเมินว่ายาช่วยเลิกตัวไหนเหมาะ ADA อ้างการวิเคราะห์จากการทดลอง EAGLES ที่พบว่าวาเรนิคลิน (varenicline ยาลดอาการอยากบุหรี่) ได้ผลดีในผู้เป็นเบาหวาน ยาทุกตัวต้องใช้ตามแพทย์สั่ง
  • โทรสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600: ศูนย์บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์แห่งชาติให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์ โทรฟรีทุกเครือข่าย
  • วางแผนรับมือน้ำหนักและน้ำตาล: ADA ระบุว่าโปรแกรมคุมน้ำหนักเฉพาะบุคคลและการออกกำลังกายช่วยลดน้ำหนักที่ขึ้นหลังเลิกได้เล็กน้อย
  • เลี่ยงสถานการณ์ที่ชวนสูบ: เช่น วงเหล้าหลังเลิกงาน หรือนั่งดื่มกาแฟกับเพื่อนที่สูบ ช่วงแรกอาจเปลี่ยนเป็นออกไปเดินแทน

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

คนเป็นเบาหวานที่สูบบุหรี่หรือเพิ่งเลิก ควรไปตามนัดตรวจตา ไต และเท้าทุกครั้ง และขอพบแพทย์ก่อนนัดถ้ามีอาการต่อไปนี้

  • เดินแล้วปวดน่อง ต้องหยุดพัก แล้วหายเมื่อพัก
  • มีแผลที่เท้าที่ไม่ดีขึ้น
  • ไอเรื้อรังหลายสัปดาห์ หรือเหนื่อยง่ายกว่าเดิม
  • น้ำตาลสูงกว่าเป้าต่อเนื่องหลายวันในช่วงเลิกบุหรี่

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669: เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด อ่านสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มที่ หลอดเลือดสมองตีบ สัญญาณเตือนและหลัก FAST

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

เป็นเบาหวานแล้วสูบบุหรี่อันตรายแค่ไหน

งานรวบรวม 89 การศึกษาในวารสาร Circulation ปี 2015 พบว่าเมื่อเทียบกับคนไม่สูบ ผู้เป็นเบาหวานที่สูบบุหรี่เสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่าราว 1.55 เท่า เสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง 1.54 เท่า และโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย 2.15 เท่า

เลิกบุหรี่แล้วน้ำตาลขึ้นจริงไหม

จริงแต่ชั่วคราว ข้อมูลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในสหราชอาณาจักร 10,692 คนพบ HbA1c สูงขึ้นราว 0.21% ในปีแรกหลังเลิก และกลับมาใกล้เคียงคนที่ยังสูบภายใน 3 ปี

เลิกบุหรี่แล้วอ้วนขึ้น ควรกลับไปสูบไหม

ไม่ควร แนวทาง ADA 2026 ระบุว่าน้ำหนักที่ขึ้นเฉลี่ย 3–5 กิโลกรัมหลังเลิกไม่จำเป็นต้องคงอยู่ระยะยาว และไม่ลบล้างประโยชน์ต่อหัวใจและหลอดเลือดที่ได้จากการเลิก

คนเป็นเบาหวานใช้บุหรี่ไฟฟ้าแทนได้ไหม

ADA 2026 แนะนำให้ผู้เป็นเบาหวานเลี่ยงบุหรี่ไฟฟ้า เพราะยังมีความเสี่ยงต่อหัวใจหลอดเลือดและระบบหายใจ และทำให้ติดนิโคติน ไม่ควรใช้เป็นตัวช่วยเลิกบุหรี่มวน

คนเป็นเบาหวานอยากเลิกบุหรี่ เริ่มอย่างไร

บอกแพทย์ที่คลินิกเบาหวานเพื่อรับคำปรึกษาร่วมกับยาช่วยเลิกตามแพทย์สั่ง ซึ่งเป็นวิธีที่ ADA แนะนำ และโทรสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 ช่วงปีแรกควรตรวจน้ำตาลตามนัดใกล้ชิด

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12

อ่านต่อ

หน่อไม้ปี๊บ อาหารกระป๋องทำเอง ต้มกี่นาที โบทูลิซึมมีอาการอย่างไร

หน่อไม้อัดปี๊บทำเองเคยทำให้คนป่วยโบทูลิซึม 163 คนที่น่านปี 2549 WHO ระบุว่าความร้อนเกิน 85 องศา 5 นาทีทำลายพิษได้ หนังตาตก กลืนลำบาก หายใจลำบาก โทร 1669

เครื่องใน ตับหมู ไส้ เลือดหมู คนเป็นเกาต์ ไขมันสูง กินได้ไหม กินดิบเสี่ยงอะไร

ตับหมู 1 ช้อนโต๊ะมีคอเลสเตอรอล 62 มก. เลือดหมูสุก 4 มก. ตามข้อมูลกรมอนามัย คนเป็นเกาต์ควรเลี่ยงตับ หัวใจ กึ๋น และห้ามกินเลือดหมูดิบเพราะไข้หูดับ

อาหารค้างคืน อุ่นกินได้ไหม ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงอาหารเป็นพิษไหม

อาหารค้างคืนกินได้ถ้าแช่เย็นภายใน 2 ชั่วโมงและอุ่นให้ร้อนทั่วถึงตามหลัก WHO ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงป่วยหนักกว่า อาการไหนต้องไป รพ.

มะเฟือง คนเป็นโรคไตกินได้ไหม น้ำมะเฟืองทำไตวาย สะอึก ชัก ได้จริงหรือ

มะเฟืองมีกรดออกซาลิกสูงและมีสารพิษต่อระบบประสาท คนเป็นโรคไตหรือฟอกไตเสี่ยงสะอึก สับสน ชัก ส่วนคนไตปกติที่ดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวมากอาจไตวายเฉียบพลัน

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 106 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท