บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ผลตรวจสุขภาพ

ถุงน้ำในตับ อันตรายไหม ผลอัลตราซาวด์เขียนว่า liver cyst ต้องทำอะไรต่อ

คำตอบสั้น: ถุงน้ำในตับ (liver cyst หรือ hepatic cyst) ที่ผลอัลตราซาวด์ระบุว่าเป็น ถุงน้ำธรรมดา (simple cyst) ส่วนใหญ่ไม่อันตรายและไม่ใช่มะเร็ง บทความทบทวนในวารสาร Hepatology Communications ปี 2567 (วารสารของสมาคมโรคตับสหรัฐ) ระบุว่าถ้าภาพยืนยันแล้วว่าเป็นถุงน้ำธรรมดาและไม่มีอาการ โดยทั่วไปไม่ต้องตรวจภาพติดตามเป็นประจำ สิ่งที่ต้องให้แพทย์ดูคือ ถุงน้ำนั้น "ธรรมดา" จริงหรือเป็น "ถุงน้ำซับซ้อน (complex cyst)" ซึ่งต้องตรวจเพิ่ม และมีอาการปวดหรือมีไข้หรือไม่

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • บทความทบทวนใน Hepatology Communications ปี 2567 รายงานว่าพบถุงน้ำในตับได้ราว ร้อยละ 3–18 ของคนที่ตรวจภาพ ส่วนใหญ่เจอโดยบังเอิญตอนตรวจสุขภาพ
  • ถุงน้ำธรรมดาในอัลตราซาวด์มีลักษณะ ข้างในดำสนิท ผนังบาง ไม่มีผนังกั้น ไม่มีเลือดไหลเวียนข้างใน
  • ถ้ายืนยันแล้วว่าเป็นถุงน้ำธรรมดาและไม่มีอาการ แพทย์มักเลือก เฝ้าดูโดยไม่ทำหัตถการ ส่วนถุงน้ำใหญ่ แพทย์อาจนัดอัลตราซาวด์ซ้ำถ้ากังวลว่าจะโต
  • ถุงน้ำที่มีผนังหนา มีผนังกั้น มีก้อนเนื้อที่ผนัง หรือมีตะกอนข้างใน เรียกว่า ถุงน้ำซับซ้อน ต้องตรวจ CT หรือ MRI เพิ่มตามที่แพทย์สั่ง
  • ปวดท้องขวาบนรุนแรงทันที มีไข้หนาวสั่น หน้ามืดจะเป็นลม หรือตัวเหลืองตาเหลือง ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ถุงน้ำในตับคืออะไร เกิดจากอะไร

ถุงน้ำในตับคือโพรงที่มีน้ำใสอยู่ข้างใน ล้อมด้วยผนังบาง ๆ อยู่ในเนื้อตับ ไม่ใช่ก้อนเนื้อตัน

บทความทบทวนใน Hepatology Communications ปี 2567 อธิบายว่า ถุงน้ำธรรมดา (simple hepatic cyst) เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด ผนังด้านในบุด้วยเซลล์ชั้นเดียวที่มีต้นกำเนิดจากเซลล์ตับหรือท่อน้ำดี และแหล่งเดียวกันระบุว่า ยังไม่พบความสัมพันธ์ที่ชัดเจนระหว่างถุงน้ำธรรมดากับการได้รับฮอร์โมนเอสโตรเจน

ถุงน้ำในตับไม่ได้มีชนิดเดียว แหล่งเดียวกันแบ่งกลุ่มใหญ่ไว้ดังนี้

  • ถุงน้ำธรรมดา พบบ่อยที่สุด ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ
  • โรคถุงน้ำในตับหลายใบทางพันธุกรรม (polycystic liver disease) มีถุงน้ำจำนวนมากกระจายทั้งสองกลีบของตับ และมักโตขึ้นเรื่อย ๆ เกี่ยวข้องใกล้ชิดกับโรคถุงน้ำในไตทางพันธุกรรม
  • ถุงน้ำจากการติดเชื้อ เช่น ฝีในตับจากแบคทีเรียหรือเชื้อบิดอะมีบา และถุงน้ำจากพยาธิตัวตืดชนิดหนึ่ง (hydatid cyst หรือ echinococcus)
  • เนื้องอกชนิดถุงน้ำมีมูก (mucinous cystic neoplasm หรือ MCN) พบน้อย มักเป็นถุงใหญ่ใบเดียวที่มีผนังกั้นหลายห้อง ชนิดนี้มีโอกาสโตและเปลี่ยนเป็นเนื้อร้ายได้ จึงต้องให้แพทย์แยกให้ออก

ใครเจอถุงน้ำในตับบ่อย พบได้มากแค่ไหน

ถุงน้ำในตับพบได้บ่อย และพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย บทความทบทวนใน Hepatology Communications ปี 2567 รายงานความชุก ร้อยละ 3–18 และระบุว่าตัวเลขจริงน่าจะสูงกว่านี้ เพราะส่วนใหญ่ไม่มีอาการ

  • อัตราส่วนผู้หญิงต่อผู้ชายราว 1.5 ต่อ 1 ในถุงน้ำธรรมดาที่ไม่มีอาการ
  • อัตราส่วนสูงถึงราว 9 ต่อ 1 ในถุงน้ำที่มีอาการหรือมีภาวะแทรกซ้อน
  • ถุงน้ำขนาดใหญ่พบเกือบทั้งหมดในผู้หญิงอายุเกิน 50 ปี

ในไทย คนจำนวนมากเจอถุงน้ำในตับครั้งแรกจาก อัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบนในการตรวจสุขภาพประจำปี ซึ่งเป็นการตรวจเดียวกับที่ใช้ดูไขมันพอกตับและนิ่วในถุงน้ำดี (อ่านเรื่องไขมันพอกตับได้ที่ ไขมันพอกตับคืออะไร เกิดจากอะไร และตรวจเจอได้อย่างไร)

ใบผลอัลตราซาวด์เขียนว่าอะไร แปลว่าอะไร

ใบผลมักเขียนเป็นภาษาอังกฤษ ถ้ามีคำว่า simple cyst และคำบรรยายด้านล่างครบ แปลว่ารังสีแพทย์เห็นลักษณะของถุงน้ำธรรมดา บทความทบทวนใน Hepatology Communications ปี 2567 ให้เกณฑ์ไว้ดังนี้

  • anechoic คือข้างในถุงไม่มีเสียงสะท้อน เห็นเป็นสีดำสนิท แปลว่าเป็นน้ำใส
  • posterior acoustic enhancement คือบริเวณหลังถุงสว่างขึ้น ซึ่งเป็นลักษณะปกติของของเหลว
  • no internal flow / no color Doppler flow คือไม่มีเลือดไหลเวียนข้างในถุง
  • thin wall / imperceptible wall คือผนังบางจนแทบมองไม่เห็น
  • no septation คือไม่มีผนังกั้นแบ่งห้อง

ถุงน้ำซับซ้อน (complex cyst) คือถุงน้ำที่มีลักษณะเพิ่ม เช่น ผนังหนา (thickened wall) ผนังกั้น (septation) ก้อนเนื้อติดผนัง (mural nodule) หรือตะกอนข้างใน (internal debris) แหล่งเดียวกันระบุว่าลักษณะเหล่านี้รวมกับท่อน้ำดีที่ขยาย ใช้แยกเนื้องอกชนิดถุงน้ำมีมูกออกจากถุงน้ำธรรมดา

ถ้าแพทย์สั่ง CT ถุงน้ำธรรมดาจะมีค่าความทึบเท่าน้ำ คือ ต่ำกว่า 20 หน่วยฮาวน์สฟิลด์ (Hounsfield unit คือหน่วยวัดความทึบของเนื้อเยื่อใน CT) และไม่ติดสีหลังฉีดสารทึบรังสี ส่วน MRI ถุงน้ำธรรมดาจะสว่างมากในภาพชนิด T2 คล้ายน้ำไขสันหลัง

สิ่งที่ควรถามแพทย์เมื่อได้ผล: ถุงน้ำเป็นแบบธรรมดาหรือซับซ้อน มีกี่ใบ ขนาดเท่าไร ต้องตรวจเพิ่มหรือนัดซ้ำไหม และควรเก็บใบผลไว้เทียบกับครั้งหน้า

ถุงน้ำในตับกลายเป็นมะเร็งได้ไหม

ถุงน้ำธรรมดาเป็นถุงน้ำที่ไม่ใช่เนื้อร้าย และบทความทบทวนระบุว่าถุงน้ำในตับเกือบทั้งหมดไม่ว่าจากสาเหตุใดเป็นชนิดไม่ร้ายแรง ความกังวลเรื่องเนื้อร้ายอยู่ที่ชนิดอื่นซึ่งพบน้อย คือเนื้องอกชนิดถุงน้ำมีมูก ซึ่งแหล่งเดียวกันระบุว่ามีความเสี่ยงที่จะโตและเปลี่ยนเป็นเนื้อร้ายในผู้ใหญ่สูงอายุ

นี่คือเหตุผลที่ แพทย์ให้ความสำคัญกับลักษณะของถุงน้ำมากกว่าคำว่า "มีถุงน้ำ" และถ้าผลไม่ชัดเจน แพทย์จะสั่งตรวจ CT หรือ MRI เพิ่ม ไม่ใช่รอดูเอง

แนวทางของวิทยาลัยแพทย์ระบบทางเดินอาหารสหรัฐ (American College of Gastroenterology) ปี 2567 เรื่องรอยโรคเฉพาะที่ในตับ ระบุว่าการตรวจภาพที่ทำกันแพร่หลายขึ้นทำให้เจอรอยโรคในตับโดยบังเอิญมากขึ้น และย้ำว่าต้องคิดถึงเนื้อร้ายในการวินิจฉัยแยกโรคด้วย ผู้ที่มีโรคตับเรื้อรังอยู่แล้วควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งที่ได้ผลตรวจภาพตับ

ถุงน้ำในตับต้องผ่าตัดหรือเจาะดูดน้ำออกไหม

ถุงน้ำธรรมดาที่ไม่มีอาการ โดยทั่วไปแพทย์ไม่ทำหัตถการ บทความทบทวนใน Hepatology Communications ปี 2567 ระบุว่าเมื่อภาพยืนยันว่าเป็นถุงน้ำธรรมดาแล้ว โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องตรวจภาพเฝ้าระวังเป็นประจำ ส่วนถุงน้ำขนาดใหญ่ แพทย์อาจติดตามด้วยอัลตราซาวด์ถ้ากังวลว่าจะโต

การรักษาจะพิจารณาเมื่อ ถุงน้ำโตจนกดเบียดอวัยวะข้างเคียงและมีอาการ เช่น แน่นท้อง อิ่มเร็ว ปวดหน่วงชายโครงขวา วิธีที่แหล่งเดียวกันระบุไว้ ได้แก่

  • เจาะดูดน้ำออกด้วยเข็มแล้วฉีดสารที่ทำให้ผนังถุงฝ่อ (aspiration sclerotherapy)
  • ผ่าตัดส่องกล้องเปิดหลังคาถุงน้ำ (laparoscopic deroofing หรือ fenestration)
  • ผ่าตัดระบายถุงน้ำเข้าลำไส้ หรือตัดตับบางส่วนในบางราย

ตัวอย่างผลจริง: ศูนย์ผ่าตัดตับและทางเดินน้ำดีของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก รายงานในวารสาร Journal of Gastrointestinal Surgery ปี 2564 ว่าผ่าตัดถุงน้ำในตับ 53 ราย (ผู้หญิง 39 ราย อายุมัธยฐาน 65 ปี) ส่วนใหญ่ผ่าตัดผ่านกล้อง อาการหายสนิท 34 จาก 49 รายที่มีอาการก่อนผ่าตัด (ร้อยละ 69.4) และต้องทำหัตถการซ้ำเพราะถุงน้ำกลับมาร้อยละ 9.4

ถ้าเป็นถุงน้ำจากพยาธิ แหล่งเดียวกันระบุว่าการรักษามักใช้ยาฆ่าพยาธิร่วมกับการผ่าตัด แพทย์จะยืนยันด้วยการตรวจเลือดหาภูมิต่อพยาธิก่อน

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องถุงน้ำในตับ จริงไหม

ได้ยินว่าเจอถุงน้ำในตับแปลว่าตับเริ่มเสีย จริงไหม ไม่ใช่ ถุงน้ำธรรมดาเป็นโพรงน้ำที่บุด้วยเซลล์ชั้นเดียว การเจอถุงน้ำไม่ได้บอกว่าตับอักเสบหรือมีพังผืดหรือไม่ เรื่องนั้นแพทย์ดูจากค่าตับและการตรวจอื่นแยกกัน (อ่านเพิ่มที่ ค่าตับสูงเกิดจากอะไรได้บ้าง และต้องตรวจอะไรต่อ)

ได้ยินว่าถุงน้ำเกิดจากกินเค็ม กินมัน หรือดื่มน้ำน้อย จริงไหม ไม่มีแหล่งที่เปิดตรวจในบทความนี้ระบุว่าอาหารเป็นสาเหตุของถุงน้ำธรรมดา

ได้ยินว่าเจาะดูดน้ำออกก็จบ จริงไหม ไม่เสมอไป แพทย์จะเลือกวิธีตามขนาด ตำแหน่ง และอาการ และงานผ่าตัดข้างต้นก็ยังพบถุงน้ำกลับมาจนต้องทำซ้ำในบางราย

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ภาวะแทรกซ้อนของถุงน้ำพบไม่บ่อย แต่บางอย่างรุนแรง บทความทบทวนใน Hepatology Communications ปี 2567 ระบุภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อในถุงน้ำ เลือดออกในถุงน้ำ และถุงน้ำแตก (กล่าวถึงในโรคถุงน้ำหลายใบทางพันธุกรรม) ส่วนการทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร Alimentary Pharmacology and Therapeutics ปี 2558 ที่รวบรวมผู้ป่วยถุงน้ำในตับติดเชื้อ 54 ราย พบว่า การให้ยาปฏิชีวนะไม่ได้ผลร้อยละ 70 หลายรายต้องเจาะระบายหรือผ่าตัดต่อ และเสียชีวิตร้อยละ 9 ผู้ป่วยในรายงานนี้จำนวนมากเป็นผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ (ร้อยละ 30) และผู้ฟอกไต (ร้อยละ 19)

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง

  • ปวดท้องขวาบนหรือชายโครงขวารุนแรงขึ้นมาทันที
  • มีไข้ หนาวสั่น หรือเจ็บบริเวณตับมาก
  • หน้ามืด ใจสั่น เหงื่อแตก จะเป็นลม
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชา

นัดพบแพทย์ (ไม่เร่งด่วน) ถ้า

  • ใบผลเขียนว่า complex cyst, septation, mural nodule หรือแนะนำให้ตรวจ CT/MRI ต่อ
  • มีถุงน้ำหลายใบทั้งในตับและในไต หรือมีญาติสายตรงเป็นโรคถุงน้ำในไต
  • แน่นท้อง อิ่มเร็ว ปวดหน่วงชายโครงขวาเรื้อรัง
  • เป็นโรคตับเรื้อรัง ไวรัสตับอักเสบบีหรือซี (อ่าน ไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี ต่างกันอย่างไร) หรือเคยเป็นมะเร็ง แล้วเจอรอยโรคใหม่ในตับ

ผู้ใช้สิทธิบัตรทองที่ได้ผลจากการตรวจสุขภาพนอกโรงพยาบาล สามารถนำใบผลและแผ่นภาพไปปรึกษาแพทย์ที่หน่วยบริการประจำ เพื่อให้แพทย์ตัดสินว่าต้องส่งต่อหรือนัดติดตามหรือไม่

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

ถุงน้ำในตับอันตรายไหม

ถุงน้ำธรรมดา (simple cyst) ส่วนใหญ่ไม่อันตราย ไม่ใช่มะเร็ง และมักไม่มีอาการ แต่ต้องให้แพทย์ยืนยันว่าเป็นถุงน้ำธรรมดาจริง ถ้าเป็นถุงน้ำซับซ้อน แพทย์จะสั่งตรวจ CT หรือ MRI เพิ่ม

ถุงน้ำในตับต้องผ่าตัดไหม

ถุงน้ำธรรมดาที่ไม่มีอาการ โดยทั่วไปแพทย์ไม่ทำหัตถการ การรักษาจะพิจารณาเมื่อถุงน้ำโตจนมีอาการกดเบียด เช่น แน่นท้อง อิ่มเร็ว ปวดชายโครงขวา โดยอาจเจาะดูดแล้วฉีดสารให้ผนังฝ่อ หรือผ่าตัดส่องกล้อง

ถุงน้ำในตับกลายเป็นมะเร็งได้ไหม

ถุงน้ำธรรมดาไม่ใช่เนื้อร้าย ชนิดที่มีความเสี่ยงคือเนื้องอกชนิดถุงน้ำมีมูกซึ่งพบน้อย มักมีผนังหนาหรือมีผนังกั้นหลายห้อง แพทย์จึงดูลักษณะของถุงน้ำเป็นหลัก

เจอถุงน้ำในตับต้องตรวจซ้ำบ่อยแค่ไหน

บทความทบทวนในวารสารของสมาคมโรคตับสหรัฐระบุว่า ถ้ายืนยันว่าเป็นถุงน้ำธรรมดาและไม่มีอาการ โดยทั่วไปไม่ต้องตรวจภาพติดตามเป็นประจำ ส่วนถุงน้ำใหญ่แพทย์อาจนัดอัลตราซาวด์ซ้ำ ให้ทำตามนัดของแพทย์ผู้ดูแล

ถุงน้ำในตับห้ามกินอะไร

ไม่พบแหล่งที่ระบุว่าอาหารเป็นสาเหตุหรือทำให้ถุงน้ำธรรมดาโตขึ้น ถ้ามีโรคตับอื่นร่วมด้วย ให้ดูแลอาหารตามโรคนั้นและตามคำแนะนำของแพทย์

ถุงน้ำในตับมีอาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ ปวดท้องขวาบนรุนแรงทันที มีไข้หนาวสั่น เจ็บบริเวณตับมาก หน้ามืดจะเป็นลม หรือตัวเหลืองตาเหลือง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12

อ่านต่อ

ส่องกล้องกระเพาะอาหาร เตรียมตัวอย่างไร งดอาหารกี่ชั่วโมง เจ็บไหม

ส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (EGD) ต้องงดน้ำงดอาหารกี่ชั่วโมง กินยาประจำได้ไหม เจ็บไหม ต้องให้ยานอนหลับหรือเปล่า และอาการหลังตรวจแบบไหนต้องรีบกลับโรงพยาบาล

ผลตรวจการได้ยิน (Audiogram) ในใบตรวจสุขภาพ อ่านอย่างไร เกิน 25 เดซิเบลแปลว่าอะไร

อ่านผลตรวจสมรรถภาพการได้ยิน (audiogram) เดซิเบล ความถี่ O X เกณฑ์ 25 dB ร่องที่ 4000 Hz และ 15 dB shift ตามแนวทางกรมควบคุมโรค พร้อมวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ

ทำ MRI ต้องเตรียมตัวอย่างไร มีเหล็กดาม ขดลวด หรือเครื่องกระตุ้นหัวใจ ตรวจได้ไหม

ก่อนทำ MRI ต้องงดอาหารไหม มีเหล็กดามกระดูก ขดลวดหัวใจ เครื่องกระตุ้นหัวใจ รอยสัก ร้อยไหม ตรวจได้หรือเปล่า กลัวที่แคบทำอย่างไร ตามข้อมูล FDA และ รพ.รัฐ

เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงในผลตรวจสุขภาพ ทั้งที่ไม่ป่วย เกิดจากอะไร

เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงเกิน 11,000 ในผลตรวจสุขภาพ เกิดจากอะไรได้บ้าง บุหรี่ น้ำหนักเกิน ความเครียด ยาสเตียรอยด์ นิวโทรฟิล ลิมโฟไซต์สูง ต้องตรวจอะไรต่อ

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 80 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท