อย. เตือนโฆษณา กับ ผลิตภัณฑ์ผิดกฎหมาย ต่างกันอย่างไร

เวลาเห็นข่าว "อย. เตือน" คนส่วนใหญ่เข้าใจทันทีว่าสินค้านั้นผิดกฎหมายหรือเป็นของปลอม

ในความเป็นจริงข่าวเตือนของ อย. มีหลายประเภท และความหมายต่างกันมาก

บทความนี้แยกให้เห็นชัด เพื่อให้คุณอ่านข่าวได้ถูกต้องและตัดสินใจได้ด้วยข้อมูลจริง

ประเภทที่ 1 เตือนเรื่องคำโฆษณา

พบบ่อยที่สุด

หมายถึงมีผู้โฆษณาสินค้าด้วยข้อความที่กฎหมายไม่อนุญาต เช่น อ้างว่ารักษาโรค ลดค่าเลือด หรือใช้แทนยาได้

สิ่งที่ผิดคือ "ข้อความ" ไม่ใช่ "ตัวสินค้า"

ผลิตภัณฑ์อาจยังมีทะเบียน อย. ถูกต้องและจำหน่ายได้ตามปกติ ส่วนผู้ที่โฆษณาเกินกรอบคือผู้ที่ถูกดำเนินคดี

คำที่มักปรากฏในข่าวประเภทนี้ — โอ้อวดสรรพคุณ · โฆษณาเป็นเท็จ · หลอกลวงให้หลงเชื่อ · ข้อความที่ห้ามใช้

ประเภทที่ 2 เตือนเรื่องผลิตภัณฑ์ไม่มีทะเบียน

หมายถึงพบสินค้าที่วางขายโดยไม่ได้ขึ้นทะเบียนกับ อย. หรือใช้เลขทะเบียนปลอม

กรณีนี้ตัวสินค้าผิดกฎหมายจริง

คำที่มักปรากฏ — ไม่ได้ขึ้นทะเบียน · เลข อย. ปลอม · แสดงเลขสารบบอาหารไม่ถูกต้อง

ประเภทที่ 3 เตือนเรื่องพบสารต้องห้าม

หมายถึงมีการตรวจพบสารที่ห้ามใช้ในอาหาร เช่น ยาแผนปัจจุบันที่ลักลอบผสม

กรณีนี้ร้ายแรงที่สุดและกระทบความปลอดภัยโดยตรง

คำที่มักปรากฏ — ตรวจพบ · ปนเปื้อน · ลักลอบใส่ · สารต้องห้าม

ประเภทที่ 4 เพิกถอนทะเบียน หรือ ยึดอายัด

หมายถึงมีคำสั่งทางปกครองให้ยกเลิกทะเบียนผลิตภัณฑ์ หรือยึดสินค้าออกจากท้องตลาด

คำที่มักปรากฏ — เพิกถอน · ยกเลิกเลขสารบบ · ยึด · อายัด · เรียกคืน

วิธีดูว่าข่าวที่คุณเจอเป็นประเภทไหน ใน 3 ขั้น

ขั้นที่ 1 อ่านบทสรุปท้ายข่าว

ประกาศของหน่วยงานราชการมักมีบรรทัดสรุปว่า "บทสรุปของเรื่องนี้คือ"

อ่านบรรทัดนั้นก่อนอย่างอื่น เพราะเป็นข้อความที่ระบุประเด็นชัดที่สุด

ขั้นที่ 2 หาว่าข่าวพูดถึง "ข้อความ" หรือ "สินค้า"

• •ถ้าเนื้อข่าวยกข้อความโฆษณามาแล้วบอกว่าข้อความนั้นเป็นเท็จ → เป็นเรื่องโฆษณา
• •ถ้าเนื้อข่าวบอกว่าสินค้าไม่มีทะเบียน หรือพบสารต้องห้าม → เป็นเรื่องตัวสินค้า

ขั้นที่ 3 ดูว่ามีเลขสารบบอาหารระบุไว้ไหม

ถ้ามี ให้จดไว้แล้วเทียบกับเลขบนกล่องที่คุณถืออยู่

เลขสารบบอาหารเป็นตัวระบุผลิตภัณฑ์ที่แม่นยำที่สุด แม่นกว่าชื่อสินค้า เพราะสินค้าคนละตัวใช้ชื่อคล้ายกันได้

อ่านเรื่องนี้เพิ่มที่ ชื่อสินค้าเหมือนกันแต่เลข อย. คนละเลข

ทำไมความต่างนี้ถึงสำคัญกับผู้บริโภค

เพราะการเหมารวมทำให้ตัดสินใจผิดได้ทั้งสองทาง

• •เหมาว่าทุกข่าวเตือนแปลว่าสินค้าผิดกฎหมาย → อาจพลาดข้อมูลที่ถูกต้อง และเข้าใจผิดเรื่องผลิตภัณฑ์ที่มีทะเบียนถูกต้อง
• •เหมาว่าข่าวเตือนไม่สำคัญ → อาจมองข้ามกรณีที่พบสารต้องห้าม ซึ่งกระทบความปลอดภัยจริง

การอ่านให้ออกว่าข่าวพูดเรื่องอะไร คือทักษะที่ป้องกันตัวเองได้ดีที่สุด

สิ่งที่เว็บนี้อยากให้จำ

มีเลข อย. ไม่ได้แปลว่า อย. รับรองว่าผลิตภัณฑ์ให้ผลตามที่โฆษณา อ่านเพิ่มที่ มีเลข อย. ไม่ได้แปลว่ารับรองสรรพคุณ

และในทางกลับกัน ข่าวเตือนเรื่องโฆษณาก็ไม่ได้แปลว่าสินค้าไม่มีทะเบียน

ทั้งสองอย่างต้องตรวจแยกกัน และตรวจได้ด้วยตัวเองทั้งคู่

อ่านต่อ

• •วิธีเช็คเบต้าออยล์ของแท้ ด้วยเลข อย. ทำเองได้ใน 3 นาที
• •เช็คลิสต์ 10 ข้อก่อนโอนเงินซื้ออาหารเสริม
• •ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมคืออะไร ใช้ตรวจสอบอย่างไร

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้อธิบายข้อกฎหมายและวิธีตรวจสอบข้อมูลด้วยตัวเอง ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย และไม่ใช่คำวินิจฉัยทางกฎหมายเฉพาะกรณี

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด