ปรับเนื้ออาหารให้ผู้สูงอายุเคี้ยวและกลืนง่ายขึ้น ทำอย่างไร

หลายครั้งที่ผู้สูงอายุกินได้น้อย ไม่ใช่เพราะไม่อยากกิน แต่เพราะเคี้ยวไม่ไหว

และท่านมักไม่บอก เพราะไม่อยากให้เป็นภาระ

อ่านให้ครบก่อนทำ

ถ้าท่านมีสัญญาณของการกลืนลำบาก ห้ามปรับเนื้ออาหารเองก่อนได้รับการประเมิน

เพราะเนื้อสัมผัสที่ปลอดภัยของแต่ละคนไม่เหมือนกัน และการเดาผิดเป็นอันตราย

อ่านสัญญาณที่ [ผู้สูงอายุกลืนลำบาก สังเกตอย่างไร](/article/elderly-swallowing-safety)

บทความนี้เขียนสำหรับกรณีที่ปัญหาอยู่ที่การเคี้ยว ไม่ใช่การกลืน

สังเกตอย่างไรว่าปัญหาอยู่ที่การเคี้ยว

เลือกกินแต่ของนุ่ม เขี่ยเนื้อสัตว์ออก

เคี้ยวนานแล้วคายทิ้ง

บ่นว่าเหนียว หรือติดฟัน

กินข้าวเปล่ากับน้ำแกงมากกว่าเครื่อง

ให้ตรวจปากและฟันด้วยเสมอ เพราะสาเหตุอาจอยู่ตรงนั้น

วิธีปรับด้วยวัตถุดิบไทยที่หาได้

เนื้อสัตว์

สับหรือบดแทนการหั่นชิ้น

ต้มเปื่อย ตุ๋น หรือนึ่ง แทนการทอดหรือย่าง

ปลาเป็นตัวเลือกที่นุ่มกว่าเนื้อแดงโดยธรรมชาติ แต่ต้องเลาะก้างให้หมด

ไข่ตุ๋นเป็นเมนูที่ทำง่ายและเนื้อสัมผัสสม่ำเสมอ

ผัก

ต้มให้นุ่มกว่าปกติ

เลือกส่วนที่ไม่มีเส้นใยหยาบ

ฟักทอง ฟักเขียว แครอทต้มเปื่อย มันฝรั่ง เป็นกลุ่มที่นุ่มอยู่แล้ว

ข้าวและแป้ง

ข้าวต้ม โจ๊ก ข้าวหุงนุ่มกว่าปกติ

เส้นที่นุ่ม เช่น เส้นเล็กลวกนาน

วิธีทำให้กลืนสะดวกขึ้น

ราดน้ำแกง น้ำซุป หรือน้ำเกรวี่บนอาหาร

เติมความชุ่มด้วยไข่ตุ๋น เต้าหู้อ่อน หรือฟักทองบด

หลักที่ควรถือไว้

ปรับเนื้อสัมผัส ไม่ใช่ลดคุณค่า

อาหารที่บดจนเละมักถูกลดเนื้อสัตว์ลงโดยไม่ตั้งใจ ทำให้ได้โปรตีนน้อยลง อ่านต่อที่ ผู้สูงอายุควรได้โปรตีนเท่าไร

ทำให้ยังดูเป็นอาหาร

ปั่นรวมกันทุกอย่างจนดูไม่ออกว่าคืออะไร ทำให้ท่านหมดความอยากกิน ถ้าต้องปั่น ให้ปั่นแยกอย่างแล้วจัดจานให้เห็นสี

ปรุงรสให้พอดี ถ้าไม่มีข้อจำกัดเรื่องโซเดียม เพราะอาหารจืดเกินไปทำให้กินได้น้อยลง

ถ้าแพทย์จำกัดโซเดียม ให้ใช้สมุนไพรและเครื่องเทศแทน และห้ามใช้เกลือทดแทนโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะเกลือทดแทนหลายชนิดมีโพแทสเซียมสูง ซึ่งเป็นข้อห้ามในผู้ป่วยบางกลุ่ม

สิ่งที่ควรเลี่ยงถ้าเคี้ยวไม่ไหว

เนื้อชิ้นหนา ของทอดกรอบ ของเหนียว

ผักดิบเส้นใยหยาบ

ผลไม้เปลือกหนา หรือมีเสี้ยน

ถั่วเม็ดแข็ง เมล็ดเล็ก และของที่ติดคอง่าย

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับผู้ดูแล ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

อาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือกลืนลำบากในผู้สูงอายุ อาจมีสาเหตุที่ต้องได้รับการตรวจ จึงควรพาไปพบแพทย์ ไม่ควรแก้เองด้วยการหาอาหารหรือผลิตภัณฑ์มาเสริม

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักกำหนดอาหาร ก่อนเปลี่ยนแปลงสิ่งที่รับประทาน