เกี่ยวกับ ความรู้ผลตรวจสุขภาพ
ผลเอกซเรย์ปอดตรวจสุขภาพ หัวใจโต หินปูนเส้นเลือด แผลเป็นเก่า หมายถึงอะไร
คำตอบสั้น: ผลเอกซเรย์ปอดในใบตรวจสุขภาพมักใช้คำภาษาอังกฤษสั้น ๆ เช่น cardiomegaly (เงาหัวใจโต) aortic calcification หรือ atherosclerosis (หินปูนที่หลอดเลือดแดงใหญ่) fibrosis หรือ old TB (รอยแผลเป็นเก่าในปอด) และ nodule (จุดในปอด) คำเหล่านี้ต้องแปลร่วมกับอาการและการตรวจอื่น และบางคำต้องตรวจต่อ เช่น เงาหัวใจโตต้องดูขนาดและการทำงานของหัวใจด้วยการตรวจอื่น และจุดในปอดต้องให้แพทย์เทียบกับฟิล์มเก่าหรือนัดตรวจซ้ำ สิ่งที่ควรทำคือนำผลไปคุยกับแพทย์พร้อมฟิล์มหรือผลเอกซเรย์ปีก่อน
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าความผิดปกติที่พบบ่อยจากเอกซเรย์ทรวงอก ได้แก่ ฝ้าในปอด น้ำในเยื่อหุ้มปอด หัวใจโต ภาวะหัวใจวาย ก้อนในปอด และกระดูกสันหลังคด
- ถ้าหายใจเข้าไม่สุดตอนถ่าย เงาหัวใจจะดูใหญ่กว่าความจริง ผล "หัวใจโต" จึงต้องยืนยันด้วยการตรวจอื่น
- MedlinePlus ระบุว่าจุดในปอดเดี่ยว ๆ มากกว่าครึ่งไม่ใช่เนื้อร้าย แต่แพทย์ต้องประเมินทุกจุดและอาจนัดตรวจซ้ำ เพราะจุดในปอดแทบไม่ทำให้เกิดอาการ
- ไอทุกวันเกิน 2 สัปดาห์ ควรตรวจหาวัณโรคตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรค แม้ผลเอกซเรย์ตรวจสุขภาพปีก่อนจะปกติ
เอกซเรย์ปอดในการตรวจสุขภาพดูอะไรได้บ้าง
เอกซเรย์ทรวงอก (chest x-ray) คือการถ่ายภาพรังสีที่เห็นปอด หัวใจ หลอดเลือดแดงใหญ่ และกระดูกในช่วงอกพร้อมกัน ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์อธิบายว่าเป็นการตรวจที่ง่าย ไม่เจ็บ ใช้เวลาไม่นาน และดูความผิดปกติบางชนิดของปอด หัวใจ และกระดูกสันหลังได้ ไม่ต้องงดน้ำงดอาหาร แต่ต้องถอดเครื่องประดับโลหะออก
ท่ามาตรฐานคือยืนหันหน้าเข้าแผ่นรับภาพ (ท่า PA) ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ระบุว่าเป็นท่าที่เห็นรายละเอียดในทรวงอกชัด ผู้รับการตรวจต้องหายใจเข้าให้สุดแล้วกลั้นนิ่ง
ข้อจำกัดที่ควรรู้คือศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ระบุว่าเอกซเรย์ทรวงอกดูได้เพียงความผิดปกติบางชนิดของปอด หัวใจ และกระดูกสันหลัง ผลปกติจึงไม่ได้แปลว่าไม่มีโรคในปอดเลย ถ้ามีอาการก็ยังต้องพบแพทย์
ผลเอกซเรย์บอกว่า หัวใจโต (Cardiomegaly) ต้องกังวลไหม
เงาหัวใจโตบนเอกซเรย์เป็นสัญญาณให้ตรวจต่อ ไม่ใช่คำวินิจฉัยโรคหัวใจ เพราะภาพเอกซเรย์เห็นเพียงเงา ไม่เห็นว่ากล้ามเนื้อหัวใจหนาหรือบีบตัวอย่างไร
- ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ระบุว่าถ้าหายใจเข้าไม่สุดตอนถ่าย ขนาดเงาหัวใจจะดูใหญ่กว่าความเป็นจริง และประเมินขนาดหัวใจไม่ได้ถูกต้อง
- ถ้าแพทย์สงสัยว่าหัวใจโตจริง จะพิจารณาการตรวจหัวใจเพิ่มเติมเพื่อดูขนาดห้องหัวใจและการบีบตัว ซึ่งเอกซเรย์บอกไม่ได้
ถ้ามีอาการเหนื่อยง่ายขึ้นหรือขาบวม ควรนัดพบแพทย์เร็วขึ้น ไม่รอการตรวจสุขภาพปีหน้า ส่วนถ้านอนราบไม่ได้เพราะหอบเหนื่อย ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 อ่านเรื่องอาการเหนื่อยที่ต้องแยกสาเหตุได้ที่ เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม เกิดจากอะไร
หินปูนที่หลอดเลือดแดงใหญ่ (Aortic calcification) คืออะไร
คำนี้หมายถึงมีหินปูนเกาะผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ที่ออกจากหัวใจ ซึ่งเป็นร่องรอยของหลอดเลือดแข็งตัว ใบผลอาจเขียนว่า aortic calcification, calcified aortic knob หรือ atherosclerotic aorta
- ไม่ควรมองข้าม บทคัดย่อของการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบในวารสาร Diagnostics ปี 2569 (ค.ศ. 2026) ระบุว่าหินปูนที่โค้งหลอดเลือดแดงใหญ่เป็นตัวทำนายเหตุการณ์โรคหัวใจและหลอดเลือดที่มักถูกมองข้ามในภาพเอกซเรย์ทรวงอกทั่วไป
- สิ่งที่ควรทำคือให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม ได้แก่ ความดัน ไขมัน น้ำตาล การสูบบุหรี่ ส่วนการตรวจหินปูนที่หลอดเลือดหัวใจโดยตรงเป็นอีกการตรวจหนึ่ง อ่านได้ที่ ตรวจหินปูนหลอดเลือดหัวใจ (CT Calcium Score) คืออะไร
รอยแผลเป็นในปอด (Fibrosis) หรือ Old TB หมายความว่าเป็นวัณโรคไหม
มักหมายถึงร่องรอยแผลเป็นจากการติดเชื้อหรือการอักเสบในอดีต แต่แพทย์ต้องดูร่วมกับอาการเสมอ MedlinePlus ระบุว่าวัณโรคเป็นการติดเชื้อที่พบบ่อยซึ่งทิ้งร่องรอยแผลเป็นที่หายแล้วไว้ในปอด
คำที่มักเจอในกลุ่มนี้
- Fibrosis หรือ fibrotic change คือพังผืดหรือรอยแผลเป็นในเนื้อปอด
- Calcified granuloma คือก้อนเล็กที่มีหินปูน MedlinePlus อธิบายว่า granuloma เกิดจากเซลล์ที่ตอบสนองต่อการติดเชื้อในอดีต เช่น วัณโรคหรือเชื้อรา
- Pleural thickening คือเยื่อหุ้มปอดหนาตัว มักพบตามหลังการอักเสบเก่า
แต่ถ้ามีอาการ ต้องตรวจหาวัณโรคที่ยังไม่หาย กรมควบคุมโรคระบุว่าวัณโรคเกิดที่ปอดราวร้อยละ 80 และอาการที่ควรไปตรวจ ได้แก่
- ไอทุกวันเกิน 2 สัปดาห์ ไอแห้งหรือมีเสมหะ อาจไอเป็นเลือด
- ไข้ต่ำ ๆ ตอนบ่าย เย็น หรือกลางคืน เหงื่อออกมากตอนกลางคืน
- อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
กรมควบคุมโรคยังระบุว่าผู้ป่วยวัณโรคระยะแรกอาจไม่มีอาการเลย การมีรอยเก่าในปอดคู่กับประวัติอยู่ใกล้ชิดผู้ป่วยวัณโรค จึงเป็นเรื่องที่ควรบอกแพทย์ สอบถามเรื่องวัณโรคได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422
พบจุดหรือก้อนในปอด (Nodule) ต้องทำอย่างไรต่อ
จุดในปอด (pulmonary nodule) คือเงากลมหรือรีขนาดเล็กในเนื้อปอด ต้องให้แพทย์ประเมินทุกครั้ง แต่ส่วนใหญ่ไม่ใช่เนื้อร้าย MedlinePlus ระบุว่าจุดในปอดเดี่ยว ๆ มากกว่าครึ่งเป็นชนิดไม่ร้าย และจุดชนิดไม่ร้ายส่วนใหญ่เกิดจากแผลเป็นของการติดเชื้อในอดีต
ขั้นตอนที่แพทย์มักทำตามที่ MedlinePlus อธิบาย
- เทียบกับฟิล์มเก่า ถ้ามีผลเอกซเรย์ปีก่อน ๆ ให้นำไปด้วย เพราะจุดที่อยู่มานานไม่เปลี่ยนให้ข้อมูลมาก
- ถ่ายเอกซเรย์ซ้ำหรือทำ CT ทรวงอกเป็นระยะ ซึ่งเป็นวิธีติดตามที่ใช้บ่อย
- MedlinePlus ระบุว่าถ้าขนาดไม่เปลี่ยนตลอด 2 ปี จุดนั้นมักเป็นชนิดไม่ร้ายและไม่ต้องตัดชิ้นเนื้อ
- แพทย์จะพิจารณาตรวจเพิ่มให้เร็วขึ้นถ้าจุดโตขึ้น รูปร่างน่าสงสัย หรือผู้ตรวจสูบบุหรี่
สิ่งที่ไม่ควรทำคือเก็บผลไว้เฉย ๆ เพราะไม่มีอาการ MedlinePlus ระบุว่าจุดในปอดแทบไม่ทำให้เกิดอาการ การไปตามนัดตรวจซ้ำจึงสำคัญกว่าการรอดูอาการ
ผลเอกซเรย์ปอดเขียนว่ากระดูกสันหลังคด (Scoliosis) หมายถึงอะไร
ภาพเอกซเรย์ทรวงอกเห็นกระดูกสันหลังและซี่โครงด้วย จึงอาจมีรายงานเรื่องกระดูกปนมา ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ยกกระดูกสันหลังคดเป็นหนึ่งในความผิดปกติที่พบได้จากการตรวจนี้
- ถ้าไม่มีอาการปวดหลังหรือหลังค่อมผิดรูปที่ชัดเจน มักนำไปปรึกษาแพทย์ในการนัดปกติได้
ความเชื่อที่พบบ่อย: เอกซเรย์ปอดปกติทุกปี แปลว่าปอดและหัวใจดีแน่นอนจริงไหม
ไม่จริง เอกซเรย์ทรวงอกเห็นได้เฉพาะความผิดปกติที่ใหญ่พอและมีความทึบต่างจากเนื้อปอด ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ระบุว่าการตรวจนี้ดูได้เพียงความผิดปกติบางชนิด และภาพเอกซเรย์เห็นเพียงเงาหัวใจ ไม่ได้บอกการทำงานของหัวใจหรือภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ ถ้ามีอาการไอเรื้อรัง เหนื่อยง่าย หรือเจ็บหน้าอก ต้องพบแพทย์แม้ผลเอกซเรย์ปีที่แล้วจะปกติ
ส่วนความเชื่อว่า "หัวใจโตในผลเอกซเรย์แปลว่าหัวใจล้มเหลวแล้ว" ก็ไม่ถูก เพราะเงาหัวใจโตอาจเกิดจากการหายใจเข้าไม่สุดตอนถ่ายภาพ ต้องรอผลการตรวจยืนยันก่อน ดูภาพรวมการอ่านผลตรวจสุขภาพทั้งเล่มได้ที่ อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปีด้วยตัวเอง
เมื่อไรต้องไปพบแพทย์
นัดพบแพทย์ภายใน 1–2 สัปดาห์ ถ้าใบผลเขียนว่าพบจุดหรือก้อนในปอด ฝ้าในปอด น้ำในเยื่อหุ้มปอด หรือหัวใจโตร่วมกับมีอาการเหนื่อยง่าย และถ้าไอทุกวันเกิน 2 สัปดาห์
ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- เจ็บแน่นหน้าอก หรือหายใจไม่ออก
- ไอเป็นเลือดปริมาณมาก
- นอนราบไม่ได้เพราะหอบเหนื่อย
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ผลเอกซเรย์ปอดบอกว่าหัวใจโต อันตรายไหม
ยังสรุปไม่ได้จากเอกซเรย์อย่างเดียว เพราะถ้าหายใจเข้าไม่สุดตอนถ่าย เงาหัวใจจะดูใหญ่กว่าความจริง แพทย์จะพิจารณาการตรวจหัวใจเพิ่มเติมเพื่อยืนยัน ถ้าเหนื่อยง่ายหรือขาบวมร่วมด้วยควรพบแพทย์เร็วขึ้น
หินปูนเกาะเส้นเลือดใหญ่ในผลเอกซเรย์ปอด คืออะไร
คือหินปูนที่ผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ เป็นร่องรอยของหลอดเลือดแข็งตัว ควรนำผลไปให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม เช่น ความดัน ไขมัน น้ำตาล การสูบบุหรี่
ผลเอกซเรย์ปอดมีรอยวัณโรคเก่า ติดต่อไหม
รอยแผลเป็นเก่ามักเป็นร่องรอยที่หายแล้ว แต่ถ้าไอทุกวันเกิน 2 สัปดาห์ มีไข้ต่ำ ๆ ตอนบ่าย เหงื่อออกกลางคืน หรือน้ำหนักลด ควรไปตรวจเสมหะและพบแพทย์ตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรค
เอกซเรย์ปอดเจอจุด ต้องทำอะไรต่อ
นำผลไปพบแพทย์พร้อมฟิล์มเก่าถ้ามี แพทย์มักเทียบภาพเก่าและนัดเอกซเรย์หรือ CT ซ้ำเป็นระยะ ข้อมูลของ MedlinePlus ระบุว่าจุดที่ขนาดไม่เปลี่ยนใน 2 ปีมักเป็นชนิดไม่ร้าย
เอกซเรย์ปอดต้องงดน้ำงดอาหารไหม
ไม่ต้องงด ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์แนะนำให้ถอดเครื่องประดับโลหะ และหายใจเข้าให้สุดแล้วกลั้นนิ่งตอนถ่าย เพื่อให้ประเมินขนาดหัวใจได้ถูกต้อง
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- การถ่ายภาพรังสีทรวงอก (Chest X-ray)ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
- Solitary pulmonary noduleMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- วัณโรค (Tuberculosis (TB))กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- Artificial Intelligence for Detecting Aortic Arch Calcification on Chest Radiographs: A Systematic Review (Diagnostics, 2026)PubMed
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-11
อ่านต่อ
ส่องกล้องกระเพาะอาหาร เตรียมตัวอย่างไร งดอาหารกี่ชั่วโมง เจ็บไหม
ส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (EGD) ต้องงดน้ำงดอาหารกี่ชั่วโมง กินยาประจำได้ไหม เจ็บไหม ต้องให้ยานอนหลับหรือเปล่า และอาการหลังตรวจแบบไหนต้องรีบกลับโรงพยาบาล
ผลตรวจการได้ยิน (Audiogram) ในใบตรวจสุขภาพ อ่านอย่างไร เกิน 25 เดซิเบลแปลว่าอะไร
อ่านผลตรวจสมรรถภาพการได้ยิน (audiogram) เดซิเบล ความถี่ O X เกณฑ์ 25 dB ร่องที่ 4000 Hz และ 15 dB shift ตามแนวทางกรมควบคุมโรค พร้อมวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ
ทำ MRI ต้องเตรียมตัวอย่างไร มีเหล็กดาม ขดลวด หรือเครื่องกระตุ้นหัวใจ ตรวจได้ไหม
ก่อนทำ MRI ต้องงดอาหารไหม มีเหล็กดามกระดูก ขดลวดหัวใจ เครื่องกระตุ้นหัวใจ รอยสัก ร้อยไหม ตรวจได้หรือเปล่า กลัวที่แคบทำอย่างไร ตามข้อมูล FDA และ รพ.รัฐ
เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงในผลตรวจสุขภาพ ทั้งที่ไม่ป่วย เกิดจากอะไร
เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงเกิน 11,000 ในผลตรวจสุขภาพ เกิดจากอะไรได้บ้าง บุหรี่ น้ำหนักเกิน ความเครียด ยาสเตียรอยด์ นิวโทรฟิล ลิมโฟไซต์สูง ต้องตรวจอะไรต่อ