ยาบางชนิดทำให้คันหรือขึ้นผื่นได้ ควรทำอย่างไร

คำตอบสั้น: ยาหลายกลุ่มทำให้คันหรือขึ้นผื่นได้ บางครั้งเริ่มหลังใช้ยาไปแล้วหลายวันจนนึกไม่ถึง สิ่งที่ถูกต้องคือ ห้ามหยุดยาเอง ให้โทรถามแพทย์หรือเภสัชกรที่เห็นรายการยาของคุณจริง ๆ ก่อน ยกเว้นกรณีหน้าบวม ปากบวม หรือหายใจลำบาก ซึ่งต้องไปห้องฉุกเฉินทันที

ยาทำให้คันได้อย่างไร

ไม่ได้มีกลไกเดียว จึงเป็นเหตุผลที่อาการหน้าตาไม่เหมือนกันในแต่ละคน

แบบแรก ร่างกายตอบสนองต่อตัวยา คล้ายการแพ้ ทำให้ขึ้นผื่นแดงหรือลมพิษ

แบบที่สอง ยาทำให้ผิวแห้งลง จึงคันโดยไม่มีผื่นชัด

แบบที่สาม ยาทำให้ผิวไวต่อแสงมากขึ้น ผื่นจึงขึ้นเฉพาะบริเวณที่โดนแดด เช่น หน้า คอ และหลังมือ

แบบที่สี่ ยามีผลต่ออวัยวะอื่น เช่น ตับ แล้วแสดงออกเป็นอาการคัน

เรื่องเวลาที่ทำให้คนนึกไม่ถึง

หลายคนคิดว่า ถ้าแพ้ยาต้องเป็นทันทีหลังกิน

ความจริงคือเกิดช้าได้ บางแบบขึ้นหลังใช้ยาไปแล้วหลายวันถึงหลายสัปดาห์

และยาที่กินมานานเป็นปีก็ยังเป็นสาเหตุได้ แม้จะพบน้อยกว่า

นี่คือเหตุผลที่ต้องบอกแพทย์ให้ครบทุกตัว ไม่ใช่เฉพาะยาที่เพิ่งเริ่ม

กลุ่มยาที่มีรายงานว่าทำให้คันหรือขึ้นผื่นได้

ย้ำก่อนว่ารายการนี้ไม่ใช่รายการที่ครบ และไม่ได้แปลว่าใครที่ใช้ยากลุ่มนี้จะต้องมีอาการ

• •ยาปฏิชีวนะ เป็นกลุ่มที่มีรายงานบ่อยที่สุดกลุ่มหนึ่ง
• •ยาแก้ปวดลดอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์
• •ยาลดความดันโลหิตบางกลุ่ม
• •ยาขับปัสสาวะบางตัว ซึ่งบางตัวทำให้ผิวไวต่อแสงด้วย
• •ยาลดกรดยูริกและยาที่ใช้ในโรคเกาต์
• •ยากันชักบางตัว
• •ยาแก้ปวดกลุ่มแรง
• •ยาลดไขมันบางตัว

ห้ามเดาเอาเองว่าตัวไหนคือตัวที่ทำ เพราะคนวัย 40 ปีขึ้นไปหลายคนใช้ยาหลายตัวพร้อมกัน การหยุดผิดตัวอาจทำให้โรคประจำตัวคุมไม่ได้

อาหารเสริมและสมุนไพรก็ต้องบอกด้วย เพราะเป็นสาเหตุได้เช่นกัน และบางตัวมีผลกับยา

อาการแบบไหนที่ต้องรีบที่สุด

ไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่ง

• •หน้าบวม ตาบวม ปากบวม หรือลิ้นบวม
• •หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือเสียงแหบขึ้น
• •กลืนลำบาก
• •ผื่นลามเร็วทั้งตัวพร้อมไข้สูง
• •ผิวพองเป็นตุ่มน้ำ หรือผิวลอกออกเป็นแผ่น
• •มีแผลในปาก ตา หรืออวัยวะเพศ ร่วมกับผื่น
• •หน้ามืด ใจสั่น หรือความดันตก

กลุ่มอาการสองข้อสุดท้ายในรายการนี้เป็นปฏิกิริยาที่รุนแรง และต้องได้รับการดูแลในโรงพยาบาลทันที ไม่ใช่รอถามทางโทรศัพท์

สิ่งที่ควรทำถ้าอาการไม่รุนแรง

1. 1อย่าหยุดยาเอง
2. 2โทรหาแพทย์ที่สั่งยา หรือเภสัชกรที่ร้านที่จ่ายยาให้
3. 3เตรียมรายการยาให้ครบ ทั้งยาโรคประจำตัว ยาที่ซื้อเอง วิตามิน อาหารเสริม และสมุนไพร
4. 4จดวันที่เริ่มยาแต่ละตัว และวันที่เริ่มมีอาการ
5. 5ถ่ายรูปผื่นไว้ เพราะผื่นอาจยุบก่อนถึงวันนัด
6. 6จดว่าคันตรงไหน คันตลอดวันหรือเฉพาะบางช่วง
7. 7ดูแลผิวเบื้องต้นไปก่อน เช่น ประคบเย็น ทาครีมบำรุง ตัดเล็บสั้น

วิธีดูแลอาการคันตอนกลางคืนอยู่ที่ คันตามตัวตอนกลางคืน สาเหตุที่พบบ่อย

ทำไมถึงห้ามหยุดยาเอง

เพราะยาหลายตัวหยุดกะทันหันแล้วเกิดปัญหาได้

ยาความดันบางกลุ่มหยุดแล้วความดันขึ้นสูงกลับมา ยากันชักหยุดแล้วชักได้ ยาสเตียรอยด์ชนิดกินที่ใช้มานานต้องค่อย ๆ ลดตามที่แพทย์กำหนด

และถ้าหยุดหลายตัวพร้อมกัน จะไม่มีใครรู้ว่าตัวไหนคือตัวที่ทำให้คัน ทำให้หาสาเหตุยากขึ้นไปอีก

แพทย์อาจเลือกทำได้หลายอย่าง เช่น เปลี่ยนเป็นยาตัวอื่นในกลุ่มเดียวกัน ปรับขนาด หรือให้ยาช่วยลดอาการคันควบคู่ไป ซึ่งเป็นการตัดสินใจที่ต้องเห็นข้อมูลของคุณทั้งหมด

ถ้าเคยแพ้ยาให้จดไว้

บันทึกชื่อยาที่เคยมีปัญหาไว้ในกระเป๋าสตางค์หรือในโทรศัพท์ และบอกทุกครั้งที่ไปโรงพยาบาลหรือร้านยา

ถ้าแพทย์เคยออกบัตรแพ้ยาให้ ให้พกติดตัวไว้เสมอ

วิธีเตรียมข้อมูลก่อนเข้าห้องตรวจอยู่ที่ เตรียมตัวก่อนพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

ควรไปพบแพทย์เมื่อ

• •เริ่มคันหรือขึ้นผื่นหลังเริ่มยาใหม่ภายในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์
• •ผื่นลามกว้างขึ้น หรือคันจนนอนไม่หลับ
• •มีไข้ร่วมกับผื่น
• •ผื่นขึ้นเฉพาะบริเวณที่โดนแดด
• •มีตัวเหลืองตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม หรือบวม ร่วมกับอาการคัน

ถ้าไม่แน่ใจว่าผื่นเกิดจากยาหรือจากของที่ผิวไปสัมผัส อ่านต่อที่ ผื่นแพ้สัมผัส กับ ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ต่างกันอย่างไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล

เราคือ บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด ตัวแทนจำหน่ายที่ได้รับแต่งตั้ง หน้าสินค้าของเราลงข้อมูลจากฉลากจริงครบทุกรายการ

• •เบต้าแคร์ (Beta Care) — ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารชนิดแคปซูล เลข อย. 13-1-01566-5-0066 ฉลากระบุส่วนประกอบ ได้แก่ เลซิตินจากถั่วเหลือง สารสกัดขมิ้นชัน อินูลิน วิตามินอี วิตามินดี 3 และจุลินทรีย์ 5 สายพันธุ์
• •ดูผลิตภัณฑ์ทั้งหมด

ข้อความข้างต้นเป็นการบอกว่าเราขายอะไร และฉลากเขียนว่าอะไรเท่านั้น ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์มีผลต่อผิวหนังหรือต่ออาการใด ๆ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาที่แพทย์สั่งเอง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด

ข้อความสำคัญ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่คำวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

อาการทางผิวหนังหลายอย่างหน้าตาคล้ายกันมากจนแยกด้วยตาเปล่าไม่ได้ คนที่บอกได้คือแพทย์ที่เห็นผิวจริง

หากอาการไม่ดีขึ้น ลุกลาม หรือรบกวนการใช้ชีวิต ให้ไปพบแพทย์ และอย่าหยุดยาที่แพทย์สั่งด้วยตัวเอง